• Zdjęcie profilowe Łukasz

    Łukasz zamieszczony w temacie Społeczeństwo

    • 3 lata, 11 miesięcy temu

    Na czy w Ukrainie – jak powinniśmy mówić?
    Temat podjęty przez Radka na fb.
    Radek wymienia m.in. argumenty, że przysłówek „na” oznacza albo sugeruje, że chodzi o obszar podległy. Tak jak np. mówimy na Krecie, bo to wyspa należąca do Grecji.
    Ale przecież mówimy też na Malcie, a to niezależny kraj. Nie powiem „lecę do Malty”, choć chyba to też będzie poprawne. Jednak bardziej naturalne będzie „lecę na Maltę”, Korsykę, Majorkę itd. Po prostu „na” oznacza wyspę, i to raczej małą, bo już nie „na Japonię”.
    W Polsce nie mówimy „Na Czechy” ale mówimy „Na Słowację”, „Na Węgry”, choć te kraje nie były nam podległe, albo były bardzo krótko i to określenie raczej nie jest z tym związane patrząc, jak różnie go używamy. Mówimy na Ukrainę, Białoruś, Litwę, Łotwę, ale do Estonii. Nie mówimy na Bułgarię, chociaż jej północna część była kiedyś w granicach Polski, tak samo nie mówimy na Rumunię, tylko raczej do Rumunii.
    A więc to określenie nie oznacza podległości danego kraju, tym bardziej że – przecież używamy tych określeń wcale nie roszczącc sobie praw do ziem wschodnich – po prostu jest to część naszego języka. Pewna ciekawostka językowa, choć może wynikająca z historii, która nie oznacza jednak podległości. Język jest różnorodny i nie powinniśmy tego na siłę niszczyć, szczególnie decyzją rady języka polskiego, która już miała różne pomysły, jak ten, by wycofać się z używania słowa Murzyn, bo ktoś może to odebrać krzywdząco.
    Tylko pytanie, czy nie jest trochę tak, że sami wmówiliśmy innym, że te słowa są krzywdzące, stosując np. analogię w tłumaczeniach dialogów w amerykańskich filmach, gdzie słowo „nigger” tłumaczymy „Murzyn”, choć powinniśmy raczej „czarnuch”? Podobnie „Na Ukrainie” – wmówiliśmy Ukraińcom, że to wynika z ich niegdysiejszej podległości, więc niektórzy zaczęli się razić na to określenie, mimo, że wcześniej być może uważali je za neutralne. W mojej pierwszej rozmowie z Ukraińcami, którzy przyjechali do nas pod rozpoczęciu wojny sami używali określenia „na Ukrainie”, uznając to zapewne za poprawne stwierdzenie w języku polskim.
    Idąc dalej tym tropem- w USA słowo Polak/Polaczek bywa obraźliwe, a w Polsce często tak traktuje się słowo Żyd- niektórzy nazwanie Żyda Żydem odbierają jako antysemityzm. Więc będąc konsekwentnym należałoby zakazać w Polsce używania słowa Żyd (bo obraża), a w USA Polak, a może nawet w Polsce, bo sam się spotkałem z określeniem „Ty Polaku!” w sensie obraźliwym, odnoszące się do prostackiego czy nieprofesjonalnego zachowania.
    Mój postulat jest więc taki, byśmy nie niszczyli bogactwa naszego języka, bo jest ono piękne, że tak często w nim występują określenia nieregulane, np. człowiek z zagranicy nie wie, czy powinien mówić „w Częstochowie” czy „w Częstochowej”, Włoszczowie czy Włoszczowej.
    I jeszcze jedna cecha przysłówka „na/w”. Jedną z jego funkcji jest określenie regionu nam bliskiego. A więc jeśli miasto czy wieś jest mi bliska, powiem – jadę na Długołękę, jeśli obca – do Długołęki. Na Wysoką/ do Wysokiej. Do Radomia na Radom. I jeśli stwierdzenie „Na Ukrainę” wynika czasem z tego, że Ukraina jest komuś bliska, bo np. jego rodzice się tam urodzili albo po prostu kocha to miejsce, dlaczego miałoby to kogoś urażać. A może po prostu lepiej byłoby spróbować wytłumaczyć, że to określenie nie jest wcale obraźliwe, zamiast niszczyć naszą mowę.

    6
    25 Komentarzy
    • Dzięki Lukasz. Tutaj jednak nie chodzi tylko o to, co my uważamy. Do tej pory nie miałem świadomości o co chodzi z tymi zwrotami, aż dowiedziałem się, że te określenia mają swoją konotację hiszotryczną. I z uwagi na to, że granice się zmieniały, to te określenia już nie. Nigdy się nad tym nie zastanawiałem dlaczego tak się mówi, tylko podobnie ja Ty naturalnym byłoby dla mnie powiedzieć „jadę na Maltę”. Jednakże niektórzy Ukraińcy rozumieją określanie „na Ukrainę” jako traktowanie Ukrainy jako podległej. Dlatego jeśli ktoś ma takie złe skojarzenia, to wolę zmienić moje przyzwyczajenia, aby go semantycznie nie drażnić. Tylko o to mi chodzi.

      Powyższe opieram na wytycznych Rady Języka Polskiego:
      „Biorąc pod uwagę szczególną sytuację i szczególne odczucia naszych ukraińskich przyjaciół, którzy wyrażenia na Ukrainie, na Ukrainę często odbierają jako przejaw traktowania ich państwa jako niesuwerennego, Rada Języka Polskiego zachęca do szerokiego stosowania składni w Ukrainie i do Ukrainy i nie uznaje składni z na za jedyną poprawną (jak można przeczytać w drukowanych wydawnictwach poprawnościowych). Przyimki w oraz do są zalecane szczególnie w języku publicznym (urzędowym, prasowym) i w tych kontekstach, w których moglibyśmy zastąpić słowo Ukraina wyrażeniem państwo ukraińskie. Piszmy więc wizyta prezydenta w Ukrainie, a nie na Ukrainie. Lepiej pisać o wojnie w Ukrainie niż na Ukrainie, choć druga wersja też nie jest niepoprawna.

      Podsumowując – choć oba typy połączeń (zarówno do Ukrainy / w Ukrainie, jak i na Ukrainę / na Ukrainie) są poprawne, to zachęcamy, by posługiwać się (szczególnie w tekstach oficjalnych) konstrukcjami pierwszego typu.

      Uznajmy konsekwentnie, że podobnej ewolucji podlegają także połączenia z nazwami Białoruś, Litwa, Łotwa, Słowacja oraz Węgry, wszystkie one mają potwierdzenie w źródłach historycznych z przyimkami w oraz do, nawet do Węgier i we Węgrzech. Takie połączenia można akceptować i dziś, choć obywatele tych państw na ogół nie protestują przeciw polskiemu przyimkowi na.

      Jednocześnie prosimy naszych ukraińskich przyjaciół oraz wszystkich zwolenników rewolucyjnych zmian, by uszanowali zwyczaje językowe tych Polaków, którzy będą mówić na Ukrainie. Nie wyrażają w ten sposób lekceważenia. Poza tym wciąż słyszymy на Україні, od wielu uchodźców wojennych, można znaleźć takie konteksty w ukraińskich gazetach i na portalach, choć w tekstach oficjalnych zdecydowanie przeważa в. Zmiany w języku zachodzą powoli, nie tylko w polszczyźnie.”

      https://rjp.pan.pl/?view=article&id=2099:opinia-rady-jezyka-polskiego-w-sprawie-wyrazen-w-ukrainie-do-ukrainy-i-na-ukrainie-na-ukraine&catid=98

      2
      • hej
        rozumiem Twoje intencje i je akceptuję. Ja nie chcę nikogo krzywdzić swoim słownictwem, ale wydaje mi się, że zmienianie języka polskiego z tego względu może prowadzić do różnych dziwnych rzeczy, jak to, co wymieniłem, czyli nieużywanie słowa Żyd czy Polak, nie mówię już np. o postulatach lewicowych, by nie używać męskich form dla określenia kobiecych zawodów czy funkcji, nie mówić, że ktoś jest otyły, niepełnosprawny (bo to sugeruje jakiś brak), a czasem w ogóle nie używać form sugerujących płeć, bo nie wiemy, kogo tym możemy obrazić. Jeśli zgodzimy się, że warto to zrobić w przypadku Ukrainy, to powinniśmy też w innych miejscach.
        Oczywiście można powiedzieć, że to co innego, bo określenie na Ukrainie oznacza historycznie podległość Ukrainy, a np. konduktor na kobietę nie oznacza jakiejś podległości i obrażanie się na to jest lewackim wymysłem. Co w takim razie zrobić z inną propozycją Rady Języka Polskiego, by nie używać słowa Murzyn, które nie ma żadnych obraźliwych konotacji historycznych w Polsce i jest odradzane TYLKO dlatego, że kogoś obraża?
        I jeszcze odnośnie samego określenia „na Ukrainie”, całkiem możliwe, że wynika ono z faktu, że kiedyś Ukraina była regionem wewnątrz granic Rzeczpospolitej, a więc mówiliśmy na Ukrainie, podobnie jak mówimy na Śląsku. Tylko pytanie, czy to jest powód, by się obrażać? Jak Austriak powiedziałby „na Galicji” (a my raczej w Galicji – co podważa nieco tę zasadę o podległości terenów), to jest to oznaka jakichś pretensji terytorialnych, czy w ogóle byłby to powód do urazy?
        I jeszcze jedno – wiesz, skąd pochodzi słowo Ukraina? 🙂 Oznacza dosłownie „Kresy”, czyli coś, co jest na krańcu i pochodzi z czasów Rzeczpospolitej, gdy Ukraina była jakby krańcem naszych terytoriów. Więc już na to słowo Ukraińcy powinni się obrazić, a wzięli sobie to określenie na nazwę państwa, już lepszą historyczną nazwą dla ich kraju byłaby Ruś, bo tak obszar Kijowszczyzny nazywał się na samym początku (1000 lat temu), gdy rzeczywiście były to silne i niezależne tereny, utrzymujące kontakty handlowe nawet z Azją Mniejszą (Bagdadem).
        Kończąc ten wywód – widzę dwie opcje. Albo nie zmieniać języka, albo zmieniać we wszystkich obszarach, łącznie z tworzeniem form w stylu konduktorka, prezeska – może jeszcze dalej. Ale wg mnie to błędna ścieżka. Oczywiście nie jestem za tym, by Ukraińcowi w twarz mówić „NA Ukrainie”, wiadomo, lepsza jest delikatność i wiedząc, że mu to sprawi przykrość, powiedziałbym sam pewnie „w Ukrainie”. Ale jednocześnie wyjaśniałbym, że w Polsce są dwie formy i ta druga wcale nie jest obraźliwa, niezależnie od tego, kto mu co nagadał. Mimo wszystko uważam, że nie jest. Nawet jeśli wynika z historii, to są to neutralne źródła, które nic nie znaczą dzisiaj. Ja nie jestem za aneksją Lwowa, dzisiaj to nie ma sensu. A jednak uważam, że nie powinniśmy zmieniać naszego języka i uważam, że nie powinno to być powodem do urazy ze strony Ukraińców, tak samo jak np. nie powinno być określenie kierowca względem kobiety.

        3
        • Ja mówię na Ukrainie

          2
        • Łukasz jeśli dwie formy są poprawne, to używanie jednej, która nie jest dla Ukraińców kontrowersyjna nie jest zmianą naszego języka. To jak sam zauważyłeś forma grzecznościowego dostosowania do sytuacji. Nie rozumiem jak można mieć z tym problem. Generalnie wolę iść komuś na rękę niż upierać się na swoim, tym bardziej, że to nie jest dla naszego języka jakaś strata. Szczerze mówiąc, to nie rozumiem tych wszystkich zacietrzewionych osób, które z tego tematu czynią problem. Opublikowałem taki post, bo mnie zaczęli poprawiać, że źle piszę „w Ukrainie”. I być może w mowie potocznej wiele razy jeszcze powiem na Ukrainie (z przyzwyczajenia), ale w wersji pisanej będę się starał pilnować, aby nie tworzyć jakiegoś podtekstu, który miałby kogoś drażnić. Okazuje się, że pisząc w Ukrainie też kogoś drażnię… I tak źle i tak niedobrze… Ludziom brakuje koncyliacji – szkoda.

          1
          • OK, czyli pytanie: dostosowujemy swój język do innych zawsze, gdy komuś sprawia on przykrość?

            niedawno rozmawiałem z prowadzącą na warsztatach filmowych, w toku mojej wypowiedzi, gdy powiedziałem „niepełnosprawny” – poprawiła: „inwalida”. Człowiek boi się słowo powiedzieć, bo nie wie, kiedy kogo urazi – i to kompletnie bez takich intencji 🙂

            Zmianę języka rozumiem w tym sensie, że dzisiaj forma „w Ukrainie” – a przynajmniej jeszcze niedawno, była poprawna ze względu na analogię, ale bardzo rzadko praktycznie nigdy nie stosowana. Za zmianę uważam eliminowanie z języka z jednej z obowiązujących form i to najpopularniejszej – dla mnie pięknej, bo osadzonej historycznie.

            A więc zubażamy nasz język, bo być może kogoś to uraża. Budzi we mnie sprzeciw właśnie to zubażanie języka, bo być może on kogoś uraża.

            I teraz będąc konsekwentnym – wróćmy do 1 zdania tego komentarza. Jeśli tak robimy, to nie powinny budzić naszego sprzeciwu wszelkie konduktorki czy posłanki (forma także poprawna językowo), a pewnego dnia pewnie pójdziemy dalej. Już dziś odradza się używania słowa Murzyn, też się z tym z gadzasz? Chodzi mi o wejście w pewną logikę. Jeśli zgodzimy się na eliminacjęjakiejś formy, bo kogoś uraża (wg mnie absolutnie niesłusznie), to otworzymy pewną furtkę, za korą wkrótce będziemy mówić kierowcx jedziex samochodX. Jeśli zgadzamy się na tamto, to zgadzamy się na to, nieprawdaż?

            2
            • Wystarczy powiedzieć – proszę wybaczyć, nie chciałem urazić i będę stosował takie słowo jakie jest bardziej odpowiednie. Zawsze tak robię, bo lubię rozmawiać ze wszystkimi, nie tylko z tymi, którzy się ze mną we wszystkimi zgadzają.

              • czyli wtedy byś mówił kierowcx i – zgodził się, by inne opcje wykluczono z języka? chodzi mi o analogię do „na Ukrainie”, którego nie uważam absolutnie za obraźliwe, ale rozumiem, że ktoś subiektywnie to może tak odebrać.

        • A jeśli chodzi o słowo „murzyn”, to gdy dowiedziałem się, że to kogoś może ranić, to takiego słowa już nie używam. Generalnie słowa to komunikacja, jeśli mam się komunikowac sprawając komuś przykrość to nie chcę takiej komunikacji. A jeśli chodzi o profesje, to zawsze były w formie męskiej, jeśli jednak jest jakaś profesja stricte żeńska, to z przyjemnością mogę zmienić zasady i równieź odmieniać końcówki. Nie mam z tym problemu, aby się dostosować do kogoć, bo przecież komunikacja to myślenie o drugiej osobie, aby mnie dobrze zrozumiała, a nie o sobie. Jeśli słowami mamy powodowac, że ktoś się czuje źle, to zamilczmy.

          • odnośnie słowa „Murzyn” zapisuje się je dużą literą, chyba że chodzi o potoczne określenie kogoś, kto ciężko pracuje. wiem, że może to kogoś urazić, tylko pytanie, dlaczego to kogoś razi? Czy rzeczywiście ktoś ma powody, by czuć się obrażonym słowem absolutnie w języku polskim neutralnym? jeśli tak – to jeszcze raz pozwolę sobie zauważyć, że prowadzi to do strasznych konsekwencji, gdy będzie trzeba zmienić znaczą część naszego języka, a i to nie pomoże, bo znowu taką zmianą kto inny poczuje się urażony i co wtedy? Mnie np. razi eliminowanie słowa Murzyn z języka polskiego, i co teraz? 😉

            • pytanie, czy istnieje jakieś określenie, które mógłbym odnosząc do siebie uznać obraźliwym? TAK zdecydowanie. Np. Ty Polaku wypowiedziane, gdy np. robię coś „na odwal”. I co wtedy, zakazać mówić Polak, czy raczej spróbować wpłynąć na człowieka, by nie odnosił się obraźliwie do drugiego? A może po prostu zmienić w żart, jak ja to robię. I tego przykładu użyłem, bo wszedłem raz w środowisko, gdzie to określenie w sensie pejoratywnym jest dość popularne.

          • Czyli jednak jesteś za wieloma określeniami 2 biologicznych płci? Bo przecież o to właśnie chodzi w ideologii LGBT, żeby nasz język dostosowywać do indywidualnych potrzeb jednostki i przypadkiem nikogo nie urazić. Ja mam gdzieś taką poprawność polityczną bo dochodzimy do absurdów. Skoro moi dziadkowie mówili na Ukrainie, moi rodzice mówili na Ukrainie. W szkole uczono mnie „na Ukrainie” to nie mam zamiaru teraz tego zmieniać bo komuś coś się nie podoba. Dlaczego Ukraińcy skoro tacy wrażliwie na „na” nie biorą pod uwagę faktu, że my jesteśmy wrażliwi na Banderę? A tak swoją drogą to ciekawe czy zwykli Ukraińcy faktycznie aż tak bardzo przeżywają to nasze polskie „na” czy znów, ktoś próbuje nami manipulować?

            1
            • Określenia, które nie zmieniają naszego języka są ok o ile mają swój funkcjonujący w naszym języku odpowiednik. Osoba ciemnoskóra brzmi lepiej niż murzyn, ewentualnie można użyć określenia Afrykańczyk lub Azjata. Nie zamierzam przyjmować nowych określeń typu CIS itp., bo ktoś wymyślił i to jest jakaś błędna naukowo teoria. Używam określeń będących w języku polskim, a forma w Ukrainie jest poprawna i przez Radę Języka Polskiego sugerowana.

              1
              • Tylko ciekawe od kiedy Rada Języka Polskiego to sugeruje? Mam za sobą wiele lat edukacji w tym uczelnie wyższą i nie pamiętam, żeby kiedykolwiek ktokolwiek mówił w Ukrainie 😉 Zaimek ono również jest słowe polskim i teraz jak biologiczny męższczyzna poczuje się niewiadomo kim mam do niego mówić ono bo parę osób uważa, że tak jest poprawnie, być może za chwilkę będziemy mieć taką rekomendację?

    • Chyba częściej mówię i piszę „na Ukrainie”, a robię to spontanicznie, bez zastanawiania się jak jest poprawnie. Cieszę się, że obie formy są poprawne.
      ps. Japonia nie jest wyspą, jest państwem leżącym na wyspach.

      4
    • Na Ukrainie. Tak mówiłam od zawsze i mam zamiar dalej tak mówić 😉 Tak mówili moi dziadkowie i rodzice i nie widzę potrzeby dostosowywania się do mody.

      3
      • ja zawsze piszę/mówię „na Ukrainie”. Nie miałem sytuacji, gdy ktoś stwierdził, że go to uraża. A piszę celowo, wiem, że bardziej ogólna forma „w Ukrainie” jest tak samo poprawna, ale jest pewnego rodzaju unifikacją. A różne regionalizmy czy formy nieregularne świadczą o pięknie języka, dlatego jak przyjechałem na Podkarpacie od razu zacząłem używać określenia „na pole” zamiast „na dwór”, po prostu te wyjątki mają ogromną wartość. Dlatego „Na Ukrainie” a nie „w Ukrainie”, w Niemczech, Francji tak. Ale po co unifikować, upraszczać, szkoda naszego języka. To są moje motywy.

        2
    • A MNIE TO G OBCHODZI NIE MÓJ CYRK NIE MOJE MAŁPY

      2
    • Właśnie w Panoramie premier Mateusz Morawiecki powiedział „na Ukrainie” Ups.. 😉

      3
      • Pewnie czytał mojego Bloga i jak zobaczył jaka jest g…. burza, to stwierdził, że lepiej się nie narażać 😉

        4
        • Serio ja wcale na to uwagi nie zwracałam ale teraz po naszej dyskusji zwracam i politycy mówią na Ukrainie. Co nie zmienia faktu, że jeżeli ktoś chce mówić w Ukrainie to niech mówi skoro to jest poprawne. Nie widzę potrzeby poprawiania takiej czy innej formy i dowalania sobie bez właściwie powodu 😉

          4
          • politycy mówią po swojemu, ale już niektóre media mają redakcyjną instrukcję, do tego stopnia, że nawet jak ktoś w wywiadzie mówi „na Ukrainie” to mu korekta to poprawia na „w Ukrainie”. Czytałem kogoś, kto takiego wywiadu udzielił i żalił się na to 🙂

            1
            • No ale dla mnie to jest chore. Bo za chwilę to samo będzie z innymi zwrotami językowymi z innych dziedzin życia. Będą nam pisać co mamy myśleć i co mówić. Zasrana poprawność polityczna.

              2
              • dokładnie. Ideologia, podobna do tej, gdy każe się używać żeńskiego imienia do chłopaka. nie idźmy tą drogą….. „na Ukrainie” nie jest opresyjną formą, nawet jeśli bierze źródła z czasów Rzeczpospolitej, to
                primo – dziś ma już inne znaczenie
                secundo – nawet jeśli mówi o Ukrainie w ramach Rzeczpospolitej, to przecież to nie były podległe ale równoprawne tereny! Właśnie to był fenomen Rzeczpospolitej, mówmy o tym, zamiast zgadzać się na lewacką narrację o zaborczej Polsce i błędach historii

                2
    • chyba nie zbyt uważnie przeczytałeś, Radek nie twierdził, że któraś z form jest nieprawidłowa, uznał obydwie za prawidłowe, rezygnuje z jednej ze względu na to, że tego według niego tak życzą sobie Ukraińcy, ja osobiście nie spotkałem jeszcze Ukraińca który zwróciłby na to uwagę, a z tego co pamiętam, z tym apelem o zmianę pisowni i wymowy wystąpiła jakaś Polska genderowa aktywistka a nie Ukrainka, dlatego też uważam, że trzeba bronić polski język

      3

Ostatnie posty

Gotycki fresk w Pelplinie

Jaka Polska?

Co osoba prawicowa powinna zrobić w obliczu absurdów tego świata

Autostopowicz

Początek Wszechświata – a jednak się rozszerza

Oficer Armii Krajowej mówi po latach o UPA

Od jakiej chwili jest człowiek?

Polskie stroje na igrzyska Paryż 2024

Jak odczarować krucjaty?

Odkryto 1000-letnią monetę z napisem POZNAŃ

Strzępy filozoficzne

Ziębice – tajemnice dolnośląskiego miasteczka

Wałbrzych

Dlaczego Polacy nie cierpią Niemców

Państwo działa bez litości

Kto wystrzelił pocisk nad Bydgoszczą?

Malarskie krajobrazy sztucznej inteligencji – oko odpoczywa!

Federacja polsko-ukraińska

Postacie w interpretacji s.i.

Samarytanka

Grafiki generowane przez AI – moje pierwsze wrażenia

Czy PiS zamknie polskie kopalnie?

Sztuka filmowa w okowach poprawności politycznej

Pismo Święte: sola scriptura a komentarze

Kto wysadził Nord Stream?

Czy grozi nam użycie broni jądrowej przez Rosję? Referendum za włączeniem do Rosji na okupowanych terenach Ukrainy

Pozytywizm

Mit

Flasza Kleista – początki elektryczności

Gibeonici i zajęcie Kanaanu

Kto wezwie imienia Pana będzie zbawiony

Polskie interesy w wojnie na Ukrainie

30 fotografii Dorothei Lange, cz. 2

30 fotografii Dorothei Lange

Bóg w naukowym podejściu do życia

czy papież może potępić czyny Rosjan?

Tohu Wabohu – bezład i pustkowie

Psie Pole 1109

Wytwórnia papieru Heinricha von Korna

Zasada antropiczna – dlaczego Wszechświat wygląda akurat tak, a nie inaczej?

Różnorodność cywilizacji

Media