Artykuł ten zawiera mój szybki research odnośnie Imienia Pana w wersecie Listu do Rzymian (Rz 10,13). Fragment ten brzmi następująco w różnych tłumaczeniach:
„Każdy bowiem, kto wezwie imienia Pana, dostąpi zbawienia” (Biblia Poznańska)
„Albowiem każdy, kto wezwie imienia Pańskiego, będzie zbawiony” (Biblia Jerozolimska)
„Każdy bowiem, kto by wzywał imienia Pańskiego, zbawiony będzie.” (Biblia Gdańska)
„Każdy bowiem, kto wzywa imienia Pańskiego, zbawiony będzie.” (Biblia Warszawska)
„Każdy bowiem, ktoby wzywał imienia Pańskiego, zbawiony będzie” (wydanie Londyn 1867, tłumaczenie z greki)
„Albowiem każdy, ktokolwiek będzie wzywał imienia Pańskiego, zbawion będzie” (Biblia 1561?)
„Albowiem wszelki którybykolwiek wzywał będzie imienia Pańskiego, zbawion będzie” (Biblia Wujka 1599)
„Każdy, kto wzywa imienia Jehowy, będzie wybawiony” (tłumaczenie świadków Jehowy)
„πας γαρ ος αν επικαλεσηται το ονομα κυριου σωθησεται” – manuskrypt
Pytanie zatem, JAKIEGO IMIENIA POWINNIŚMY WZYWAĆ? Jest to pytanie radykalnie ważne, bo stawka jest wielka – zbawienie. Świadkowie Jehowy tłumaczą w swojej Biblii, aby wzywać imienia „Jehowa”. Dostępne nam manuskrypty mówią jednak o κυριου – KYRIOS – PAN.
Okazuje się jednak, że te słowa św. Pawła są jakby kopią z Jl 3,5, a więc ST, gdzie mowa jest o JHWH (fragment ten brzmi: וְהָיָה כֹּל אֲשֶׁר-יִקְרָא בְּשֵׁם יְהוָה יִמָּלֵט כִּי בְּהַר-צִיּוֹן וּבִירוּשָׁלִַם תִּהְיֶה פְלֵיטָה כַּאֲשֶׁר אָמַר יְהוָה וּבַשְׂרִידִים אֲשֶׁר יְהוָה קֹרֵא׃), Paweł używa jednak słów Pan (KYRIOS), nie JHWH, traktując tekst ten elastycznie. Mając jedynie tylko to zdanie, bez kontekstu, moglibyśmy owo KYRIOS odnieść do Boga Ojca (Paweł mógł używać słów Pan w odniesieniu do Boga Ojca i zapewne tak czynił nieraz, nie chcąc nadużywać Imienia Pańskiego). A więc na pewno użył słów κυριου (Kyrios), nie Jahwe, więc chcąc literalnie tłumaczyć Biblię, należy tutaj użyć słów Pan (Kyrios), niezależnie, czy oznaczają one Jezusa Chrystusa, czy Boga Ojca. Spróbujmy jednak tę kwestię doprecyzować.
Cofnijmy się w tym celu do Rz 10,9, a więc kilka linijek wcześniej, gdzie Paweł ręką swego sekretarza pisze:
„Jeżeli więc ustami swoimi wyznasz, że Jezus jest Panem, i w sercu swoim uwierzysz, że Bóg Go wskrzesił z martwych – osiągniesz zbawienie.” (Biblia Tysiąclecia)
„Tak więc jeśli publicznie wyznajesz ustami, że Jezus jest Panem, i wierzysz w sercu, że Bóg wzbudził go z martwych, to będziesz wybawiony.” (tłumaczenie świadków Jehowy)
„οτι εαν ομολογησης εν τω στοματι σου κυριον ιησουν και πιστευσης εν τη καρδια σου οτι ο θεος αυτον ηγειρεν εκ νεκρων σωθηση” (Tekst grecki)
κυριον ιησουν – Panem Jezus, to są kluczowe słowa tego fragmentu, które znajdują się w greckim manuskrypcie (starożytnym rękopisie). Tymczasem za chwilę Paweł w swoim liście pisze „Albowiem każdy, kto wezwie imienia Pańskiego, będzie zbawiony”, a więc ewidentnie chodzi tutaj o imię JEZUS – ιησουν.
Kwestię tę komentuje Scott W. Hahn („List do Rzymian. Katolicki Komentarz do Pisma Świętego”):
W tekście hebrajskim „Panem”, który zbawia, jest Jahwe (pojawia się tam tetragram JHWH), Paweł odnosi jednak ten cytat bezpośrednio do Jezusa jako Pana, podobnie jak zrobił to Piotr w Dziejach Apostolskich 2,21.36. Chrześcijanie wierzą, że Chrystus nie jest tylko człowiekiem, lecz Bogiem – Synem Bożym. Ponieważ zasiada na tronie po prawicy Ojca, panuje tym samym nad całym stworzeniem. Wezwanie Jezusa jako Pana to prośba o zbawienie, które w naszym życiu może się dokonać wyłącznie mocą Boga.
Z kolei bardzo rygorystyczny monumentalny Katolicki Komentarz Biblijny (uznany za najlepszy komentarz katolicki do Pisma Świętego), s.1306, mówi tutaj:
[…] Jednak w kontekście (szczególnie po 10,9) słowo Kyrios może odnosić się jedynie do Jezusa, który jest zmartwychwstałym Panem Żyda i Greka (por. 9,5; Flp 2,9-11). W ST ci, którzy „wzywają imienia Pańskiego”, to szczerzy i pobożni Izraelici; w NT określenie to oznacza chrześcijan. Wersety 12-13 są wymownym świadectwem czczenia przez pierwotny Kościół Chrystusa jako Kyriosa.
A zatem mamy tutaj do czynienia z niezwykłym przełomowym fragmentem. W manuskryptach ewidentnie jest mowa o Panu – Kyrios. ŚJ tłumaczą „Jehowa” zupełnie bezpodstawnie, wykazując się swego rodzaju nadgorliwością, bowiem nie uzasadnia tego żaden rękopis. Więc nawet jeśli uznają, że Pawłowi chodzi o JHWH, należy uczciwie fragment ten przetłumaczyć jako Pan.
Jednak co zrobić z wersetem Rz 10,9, gdzie Paweł identyfikuje jako Pan Jezusa? Nawet ŚJ tłumaczą ten fragment „[…] jeśli publicznie wyznajesz ustami, że Jezus jest Panem […]”, czyli Jezus (ιησουν) jest Kyrios (κυριον), za chwilę zaś znów używa słowa κυριου w Rz 10,13, gdy mówi, że „kto wezwie imienia Pańskiego [κυριου], będzie zbawiony”. Naprawdę nie da się uznać, że tutaj Paweł nie ma na myśli Chrystusa. Dowodzi tego kontekst, ale także inne księgi NT, jak wspomniana przez S.W.Hahna mowa św. Piotra z Dziejów Apostolskich, gdzie nawet wprost cytując Joela, mówi o Chrystusie jako Panu i zbawcy.
Na koniec warto wspomnieć, że dziś mamy mnóstwo narzędzi do samodzielnego badania Pisma Świętego. Można śledzić tłumaczenia interlinearne, które są użyteczne nawet bez znajomości greki (są tłumaczone słowo w słowo). Źródła, których użyłem w tekście:
- Biblia Poznańska (wydanie 4-tomowe)
- Biblia Jerozolimska (wyd. 2006)
- Katolicki Komentarz Biblijny, Redakcja naukowa wydania oryginalnego Raymond E. Brown, Joseph A. Fitzmyer, Roland E. Murphy, Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, Warszawa
- Scott W. HAhn, List do Rzymian. Katolicki Komentarz do Pisma Świętego, wyd. W Drodze, Poznań 2021
- Grecko-Polski Nowy Testament. Wydanie interlinearne z kodami gramatycznymi, Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, Warszawa
- http://www.biblia-internetowa.pl/
- https://www.jw.org/pl/biblioteka/biblia/biblia-wydanie-do-studium/ksiegi/rzymian/10/
- https://www.piotrandryszczak.pl/jan_lew_kwestia_imienia_bozego_w_nowym_testamencie.html
- https://www.wikiwand.com/pl/Lista_kodeks%C3%B3w_papirusowych_Nowego_Testamentu#/CITEREFKurzgefasstewyd._2
- https://polona.pl/item/list-swietego-pawla-apostola-do-rzymian-z-greckiego-jezyka-na-polski-przetlomaczone,OTI4ODgxMTQ/34/#item
- https://polona.pl/item/biblia-to-iest-xiegi-starego-y-nowego-zakonu-na-polski-iezyk-z-pilnoscia-wedlug,MTE2MzMzOTU/1095/#item
- Biblia Wujka 1599 https://polona.pl/item/biblia-to-iest-ksiegi-starego-y-nowego-testamentv,NzkyMzU3Ng/692/#item
- Google Translator
W nagłówku znajduje się skan najstarszego znanego fragmentu NT, pochodzący z ok. r. 125 fragment Ewangelii św. Jana (https://www.digitalcollections.manchester.ac.uk/view/MS-GREEK-P-00457/1)
Przemysław
Świadkowie Jehowy to sekta więc ich pod uwagę bym nie brał