Imię czy kiedykolwiek zastanawiałeś się lub zastanawiałaś się , co oznacza?
Dlaczego właśnie to imię nadali Ci rodzice?
Każdy z nas Posiada imię , które nadali mu rodzice , w dzisiejszych czasach większość otrzymała je na chrzcie w Kościele czy to Katolickim czy prawosławnej cerkwi, meczecie , synagodze ect.. . ale nie będę wchodził w szczegóły
zapewne w ich wierzeniach również są podobne obrzędy lub rytuały nadania imienia jednakże ja skupię się na naszym ” podwórku „.
Rodzice nadają imię swoim potomkom zazwyczaj zgodnie z przyjętymi normami, tradycją, kulturą ect … , niestety z biegiem lat co raz częściej obserwuje się tendencję do nadawania obcobrzmiących imion , które z tradycją w naszym kraju mają niewiele wspólnego. Nic w tym złego czy zdrożnego absolutnie ! Każdy ma prawo nadać dziecku takie imię jakie uzna za stosowne nie mniej jednak chciałbym zwrócić szczególną uwagę na piękno naszych rodzimych imion Polskich w tym słowiańskich.
Ja Sam Jestem dumnym posiadaczem Słowiańskiego Imienia Przemysław, rozpiera mnie duma ,że jestem częścią ludu, do którego do dziś czuje się respekt i poważanie ze względu na swoją historię i tradycję.
Przemysław – Prze- „szczery, otwarty, prosty”, -myśli „myśleć” -sław „sława”
„Pierwotna poprawna forma imienia to Przemysł. Było to złożenie z przedrostka prze- (przez) i tematu rzeczownika tego samego, co w wyrazach pospolitych u-mysł, za-mysł, na-mysł itp. Forma Przemysł poświadczona jest w 1232 r., a Przemysław / Przymysław w 1233 r.”
Najczęściej jego znaczenie interpretowane jest jako „inteligentny”, „sprytny”, „przemyślny”
nie dotarłem niestety do bardziej obszernej interpretacji Mojego imienia , nie przestanę jednak szukać źródeł i mam nadzieję w przyszłości uda mi się odszukać jego pełną Etymologię.
z ciekawostek mogę nadmienić, że pierwsze wzmianki o imieniu zanotowano w dokumentach z roku 1243.
Imię Przemysł nosili książęta wielkopolscy: Przemysł I (+ 1257), Przemysł II (1257-1296) – od r. 1295 Król Polski
Imię Przemysław w innych językach;
Przemysław po angielsku – Premysl
Przemysław po czesku – Přemysl
Przemysław po hiszpańsku – Premislao
Przemysław po słowacku – Premyslav
Przemysław po włosku – Premislao
Osobiście Uważam ,że powinniśmy dalej kultywować te tradycje i przywrócić do łask imiona naszych przodków , dziadków, pradziadków. Niektóre osoby uważają jednak ,że imię powinno „pasować do dziecka”, argumentując swoją decyzję tym ,że nie zawsze imię, które nosi babcia czy dziadek jest odpowiednie dla ich córki czy syna. Można by pomyśleć ,że wywiera się niejako presję na rodzicach w tym temacie, jedni jej ulegają , drudzy zaś idą na kompromis nadając drugie imię po przodku, a pierwsze – wybrane przez siebie – rodziców.
Zacznijmy jednak od początku i prześledźmy krok po kroku skąd wzięło się imię i jakie ma dla nas Ludzi znaczenie. Według Wydawnictwa Naukowego PWN Imię jest to „osobiste, nie rodowe miano człowieka” zaś Wielki Słownik Języka Polskiego przytacza definicję Imienia jako „osobista nazwa nadawana człowiekowi zaraz po urodzeniu przez jego rodziców i wpisywana do urzędowego rejestru”. Słowo imię posiada 26 synonimów w słowniku synonimów takie jak chwała, cześć, godność, honor, sława, używane w przenośni jako zyskanie sławy czy w formie przydomka miano ,nazwa, przezwisko, przydomek, pseudonim.
Można założyć, że Pierwszym nadanym Imieniem Człowiekowi było imię Adam co po Hebrajsku znaczy „czerwony” oczywiście, tę kwestię należy rozważyć z pewną dozą ostrożności, ponieważ nie ma na to żadnych przekazów pisemnych oprócz dzieła Józefa Flawiusza Żydowskiego historyka pochodzącego z rodu kapłańskiego, urodził się w Jerozolimie w 37 roku, dzięki Cesarzowi Wespazjanowi otrzymał obywatelstwo Rzymskie i to właśnie On nadał mu nazwisko Flavius, Józef w swoim życiu poświęcił się pracy literackiej w tym dzieła ” Dawne Dzieje Izraela” z, którego możemy wyczytać o Adamie następujące słowa.
„Ukształtował Bóg człowieka, wziąwszy proch z ziemi i wsączył w niego tchnienie i duszę. Człowiek ten został nazwany Adamem, co po Hebrajsku znaczy „czerwony”, jako, że powstał z ugnieconej ziemi czerwonej; taka jest bowiem prawdziwa barwa dziewiczej ziemi.”
Natomiast Kobietę określano mianem Matki „w języku Hebrajskim Kobieta zwie się Essa, ale owa pierwsza niewiasta miała na imię Ewa. co znaczy „matka wszystkich”. Bóg nadał pierwszemu człowiekowi imię Adam zaś jako pierwszy człowiek nadał imię pierwszej niewiaście „Gdy przywiódł ją do niego, Adam rozpoznał, że z niego ona powstała” wtedy Amam nadał Jej imię „Mężczyzna dał swej żonie imię Ewa, bo ona stała się matką wszystkich żyjących” księga Rodzaju. Jak widzimy od początku istnienia pierwszych ludzi ważnym aspektem w jego egzystencji jest posiadanie imienia, które posiada określone znaczenie tak jak w przypadku Ewy „matka wszystkich” czy Adama „Czerwony”, stanowi ono swoistą symbolikę i odnosi się bezpośrednio do jego posiadacza co pozwala nie jako identyfikować je od razu z daną osobą lub człowiek identyfikuje siebie poprzez nie.
„Zasadniczo tylko człowiek posiada imię, (…) bo zna siebie w swoim imieniu i identyfikuje siebie poprzez swe imię”
Po wygnaniu z raju Adamowi i Ewie Urodziło się dwóch synów Kanin co oznacza „nabytek” i Abel „nic” według przekładu Józefa Flawiusza. Według Henryka Fros i Franciszka Sowa w książce „Księga imion i świętych” z Hebrajskiego Abel oznacza abhal – „mgła, dym, tchnienie”, z akadyjskim aplu,ibil lub asyryjskim ahbla, ablu – „syn rodzony”. Kain natomiast oznacza „Otrzymałam mężczyznę od PANA” według Księgi Rodzaju.
Mijały lata, ludzi przybywało a w raz z nimi kultywowano zwyczaj nadawania imion, zapewne w czasach przed potopem tak jak i po nim zwracano uwagę na znaczenie imion aby posiadały cechy, którymi obdarzą osoby je noszące.
„Najstarsze imiona wyrażały także życzenia rodziców, aby dziecko posiadało określone właściwości, lub odzwierciedlały jego cechy fizycznei wewnętrzne (Gęba, Smętek, Matuł). Nadawano też imiona wyrażające uczucie miłości wobec drugiej osoby (Miłowan, Kochan, Radowan) oraz informujące o jej urodzie i zaletach (Zwinka, Czarnucha). Nasi przodkowie wierzyli, że za pomocą imion można wpływać na ludzki los.”
Nie inaczej było w kulturze Słowian, akt nadania imienia podczas postrzyżyn lub zaplecin miał posiadać według
Słowian szczególną moc. Dzieci zanim otrzymały swoje prawdziwe imię (w wieku około siedmiu lat) nosiły imiona zastępcze,chroniące je przed złymi mocami, np. Niemój, Nielub, itp.Od tego czasu dziecko stawało się osobą. Imiona kobiece tworzono często dodając końcówkę -a do imienia męskiego (np. Mirosława czy Dobromiła),Zarówno imiona męskie jak i żeńskie były często skracane lub zdrabniane.
Nadane imię miało wzmocnić jego cechy szczególne czy atuty
np; Barnim -Imię popularne wśród książąt Pomorskich z dynastii Gryfitów od barnić – bronić „Obrońca”.
Najczęściej oznaczały cechy, stany oraz uczucia ,ciekawy przykłąd stanowi imię Będzieciech – bedzię – „będzie”;
ciech – „uciecha, pociecha” „Ten, który zapowiada radość/uciechę” „Ten, który będzie pociechą”.
W zależności od członu Imię zmieniało swoje znaczenie i tak np;
Chocie – „chcieć”
bor – „walka”
mir – „pokój, spokój, dobro”
bąd – „być, żyć, istnieć”
sław – „sławny”
W zależności od połaczenia tych członów powstawało inne imię , oraz inne znaczenie otrzymywało.
Chociebąd – „Ten, który chce żyć”
Chociebor – „Chcący walki/walczyć”
Chociemir – „Chcący pokoju”
Chociesław – „Chcący sławy”
Dwuczłonowe imiona słowiańskie i przedsłowiańskie wyrażały najczęściej jakieś życzenie, były wyrazem wiary w słowa zawarte w imieniu. Powszechnie wierzono ,że imię zapewni jego nosicielowi opiekę Boga, dzielność wojenną czy dobre cechy charakteru ;
Imię Boguchwał miało jak można się domyślić zapewnić opiekę Boga oznacza bog – „Bóg, dola, los, szczęście” chwał – „dziękować, chwalić, sławić” „Ten, który sławi los” „Ten, który sławi Boga”.
Imię Brzezdob zapewne miało zapewnić pomyślność w boju oznacza ; brzez – „bez” dob – „stosowny, zdatny” albo „waleczny, dzielny” „Ten, który jest niezdatny” „Ten, który nie jest waleczny/dzielny”.
chociaż lepszym przykłądem było by imię Budziwoj, Budźwoj, Budiwoj Imię bardzo popularne w pełnym i puźnym średniowieczu na terenie Polski oznaczające budzi – „budzić” woj – „wojownik” „Ten, budzi wojowników” „Ten, który wzywa do walki”.
W porównaniu do innych języków indoeuropejskich, trzeba podkreślić ,że brak w imionach Słowiańskich odwołań do nazw bóstw, zwierząt czy broni co wskazuje na celowy zabieg. W kulturze Słowian można spotkać natomiast ogólny człon –bog/boż który można interpretować jako „Bóg” ale też „los/dola/szczęście” .
np. Dadzbog – „Daj Boże” ale też „Daj losie”, czy Boguchwał – „Sławiący Boga” ale też „Sławiący szczęście”
ciekawostka ; określenie imię moze odnosić się do Słowian jako określenie ludu o czym mówi nam publikacja
„Księgi Rodu Słowiańskiego”, którą zebrał i wydał Paweł Stalmach. Możemy w niej przeczytać opis jak niegdyś nazywano Słownian;
„Najdawniejsze imię Słowian jest: Wendy czyli Windy. Starożytni dziejopisowie pisali je rozmaicie według swojego języka: Wenety, Winety, Winidy, Henety, Enety, Anty, Winduli, Winuli itp.Pod tym imieniem, szczególniej jako Wenety, Henety lub Anty, znani byli kilka wieków przed Chrystusem, mianowicie nad Czarnym i Jaderskim morzem, również nad Bałtykiem i nawet nad Oceanem, gdzie pozostawili imię francuskiej krainie Wandeji. Poznani najprzód w tych stronach nadmorskich, jako przystępniejszych, słynęli już w owych dawnych wiekach jako lud trudniący się rolnictwem i kupiectwem, przeto zamożny, swobodę miłujący, a nade wszystko spokojny i łagodny. Skandynawscy Teutoni zwali ich Wannami i mieli ich we wielkim poważaniu.”
Wraz z nastaniem chrześcijaństwa imiona rodzime zaczęły być stopniowo wypierane przez imiona chrześcijańskie
„Proces nadawania imion chrześcijańskich rozpoczął się wraz z chrztem Polski w 966 roku i przebiegał dość powoli. Przez cały okres panowania Piastów i pierwszych Jagiellonów aż do przełomu XV i XVI wieku występowały zarówno imiona słowiańskie, jak i nowe, chrześcijańskie.(…) Wśród imion pochodzenia chrześcijańskiego nadawanych Polakom można wyróżnić imiona biblijne – Adam, Daniel, Jeremiasz, Ewa, imiona świętych (męczenników i wyznawców) okresu starochrześcijańskiego (do V wieku) – Pankracy, Sebastian, Walenty, Wawrzyniec, Wit, Agnieszka, Zofia, Małgorzata czy Katarzyna, imiona świętych ze średniowiecza europejskiego – Benedykt, Franciszek czy Klara (…)”
innym sposobem stopniowego wprowadzania obcego nazewnictwa było wierne tłumaczenie imienia przyjętego na chrzcie na język polski, na przykład:
„Sylwester został Lasotą (z łaciny silva – las),
Feliks – Szczęsnym (z łaciny felix – szczęśliwy),
Ignacy – Żegotą (z łaciny ignis – ogień, a żgać znaczyło dawniej palić).”
A jak dziś wygląda nadawanie imion ?
Dziś niestety obserwuje się tendencję moim zdaniem „ułatwiania sprawy” , przeglądając „trendy” zwiazane z nadawaniem imion trafiłem na pewną stronę. Tytuł artykułu „Jak wybrać imię dla dziecka – 6 zasad, które warto wziąć pod uwagę” dosłownie zwalił by mnie z nóg gdybym akurat nie siedział … .
Jak myślicie co zawiera się w tych ” magicznych zasadach? Portal radzi nam aby imię;
1. Aby pasowało do nazwiska
2. Aby posiadało formy adekwatne do różnego wieku i do dziecka, i do osoby dorosłej
3. Aby było Łatwe do wymówienia
4. Aby nie kojarzyło się negatywnie
5. Czy ma kilka form , czy imię można zdrabniać
6. Czy imię jest popularne
Abstrahując co do większości punktów moim zdaniem szczególną i jedyną uwagę powinno się zwrócić na to aby imię nie kojarzyło się negatywnie co do pozostałych rad imię to coś więcej niż coś co jest popularne, słowo pasujące do nazwiska czy łatwo się wymawia. Imię to coś więcej , stanowi Jestestwo człowieka strefę jego uczuć i przeżyć , określająca jego charakter i świadomość. Wracając do słów Księdza Józefa Tishnera człowiek
„identyfikuje siebie poprzez swe imię” dlatego nie można podejmować decyzji o nadaniu imienia
dziecku pod wpływem emocji czy rad na stronach typu „101 popularnych imion”.
Podsumowując W przeszłości imię było wyrazem wiary, miało chronić dziecko przed złymi mocami, wyrażały błogosławieństwo, życzenia rodziców co do dziecka uważano, że z pomocą imion można wpływać na jego los. Dziś wielu ludzi uważa podobnie i bierze znaczenie imienia pod uwagę przy jego wyborze pamiętajmy jednak aby była to przemyślana decyzja wszak imię nadaje się raz na całe życie .
A jakie znaczenie ma Twoje imię? Może jest np; słowiańskie i nawet nie miałeś o tym pojęcia?
Koniecznie daj znać w komentarzu !
Literatura
https://www.biblijni.pl/Rdz,3,1-24 Księga Rodzaju 3, 19-20
Por. ks. M. Peter, Wykład Pisma Świętego Starego Testamentu, Pallotinum, Poznań 2005, s. 247. imię adam
Henryk Fros, Franciszek Sowa, Księga imion i świętych, t. 1, Kraków: Wydaw. WAM, 1997
„Księgi Rodu Słowiańskiego” zebrał i wydał Paweł Stalmach, Cieszyn 1889 s.14
Karplukówna M., Polskie imiona słowiańskie, Warszawa 1973
Zdeněk Váňa,Kiedy doszło do etnogenezy słowian. w Świat dawnych Słowian, 1985, opin. prof. dr hab. Jerzy Gąssowski, wyd. Artia, s. 26.
Dawne dzieje Izraela, tłum. Zygmunt Kubiak, Jan Radożycki, Oficyna Wydawnicza „Rytm”, Warszawa 2001,
Hadas-Lebel M., Józef Flawiusz. Żyd rzymski, J. Radożycki (tłum.), Warszawa: „Volumen”, 1997,
Ks. Tishner J. ,Filozofia dramatu, kraków 2006
Krystyna Doroszewicz,Psychologia Jakości Życia, Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej ,Warszawa 2003, tom 2
https://pl.wikipedia.org/wiki/Imiona_słowiańskie
„Nie chwal imienia cudzego” Maria Supranowicz ,magazyn „Wiedza i Życie” nr 8/1997
https://slavicdivision.com/module/smartblog/details?id_post=15
Bozena Hrynkiewicz- Adamskich , Onomastica Slavogermanica ,Słowiańskie Imiona Osobowe ,wrocław 2011
Malec M. Imiona. W: Rzetelska–Feleszko E. red. Polskie nazwy własne. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN; 1998.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Imiona_słowiańskie#cite_note-delimata-1
http://www.forum.weneda.net/viewtopic.php?f=6&t=50
Maria Karplukówna: Polskie imiona słowiańskie, 1973
Przemysław
@radek zapraszam do lektury