Niepoprawnik historyczny
Żydzi w II RP

Nagminne w naszych dyskusjach traktowanie Żydów w II Rzeczypospolitej jako jakiegoś monolitu jest całkowicie ahistoryczne. Była to diaspora podzielona i skłócona bardziej niż każda inna z żyjących w Polsce mniejszości narodowych. Rzetelne opisanie tych podziałów przekracza możliwości fejsbukowego tekstu, ale spróbujemy choćby szkicowo opisać ten temat.
Większość stanowili religijnie ortodoksi. Żyjący w swoich własnych, zamkniętych światach byli najczęściej obojętni wobec tego, co wokół. Z drugiej strony trzeba przyznać, że ich polityczna reprezentacja – Agudos Isroel – była raczej lojalna wobec Polski. Socjaliści z Bundu byli generalnie przychylni polskiej niepodległości, ale … to byli jednak socjaliści, ze wszystkimi tego konsekwencjami. Byli krytyczni wobec komunistów, chociaż w konkretnych sytuacjach nie odmawiali im współpracy. Z kolei syjonizm uważali za utopię szkodliwą dla „narodowego i społecznego wyzwolenia”. Odnosili się też wrogo do ortodoksów jako „hamulcowych postępu”. Syjoniści początkowo zaoferowali Polakom współpracę. Po odrzuceniu przez parlamentarną większość ich żądań w kwestii narodowo – kulturalnej autonomii dla Żydów przeszli na pozycje może nie wrogie, ale w najlepszym razie niechętne lub obojętne. Ich aktywność i lojalność była ukierunkowana poza Polskę i współpracowali z rządem tylko wtedy, kiedy było to korzystne dla ich głównych celów (np. migracja do Palestyny). Byli też wrodzy wobec socjalistów z Bundu, którzy przez aktywność społeczną i kulturalną zatrzymywali Żydów w Polsce, oraz krytyczni wobec ortodoksów, których uważali za zacofanych i szkodliwych. Trzeba też syjonistom przyznać, że bywali również wrodzy … wobec siebie. Ich wewnętrzne podziały i wojenki to materiał na osobny artykuł.
Żydowscy komuniści byli relatywnie niewielką częścią diaspory. Ich dominacja w komunistycznym ruchu w Polsce wyrządzała Żydom ogromne szkody doprowadzając do utrwalenia w powszechnym odbiorze obrazu „żydokomuny”. Generalnie byli wrodzy wobec wszystkich, a incydentalne kontakty z Bundem traktowali wyłącznie jako mądrość etapu. W zasadzie wszyscy też odpłacali im szczerą wrogością z przyczyn kulturowych jak i politycznych. Na opisane powyżej podziały można też nałożyć starą wojnę między Żydami zasymilowanymi i Litwakami oraz konflikt tych pierwszych z Żydami o sympatiach proniemieckich – tak, dobrze czytacie, do czasu takich też nie brakowało.
Wszystkie te podziały tragicznie zemściły się w czasie wojny w gettach pod niemiecką okupacją. Z drugiej strony dały też krwawe żniwo na terenach zajętych przez Sowietów. Dzisiaj chyba nikt już nie pamięta, że na Wschodzie obok tysięcy Polaków ginęły również żydowskie elity społeczne, kulturalne i polityczne, tak samo mordowane przez bandy żydowskich komunistów lub wydawane przez nie Sowietom.
Powyższy opis to tylko SZKIC. Jak zwykle namawiam do własnych studiów.