Ciekawostki historyczne
Kob, kobyła … kobieta ….

Polki mają wielki wkład w historię i kulturę swojego narodu. Są tak wyjątkowe dlatego, że przez wieki wyjątkowe było to, co współtworzyły. Co jednak znaczy to jedno słowo, którym je nazywamy? „Kobieta” to dzisiaj „dorosła osoba płci żeńskiej”. Jest to więc określenie całkowicie neutralne. Jednak jeszcze w osiemnastym wieku uważane było za wulgarną obelgę. „Kobieta” w języku polskim pojawiła się około XVI wieku i pierwotnie oznaczała „zajmująca się korytem i chlewem”. Wywodziła się od staropolskich określeń chlew – kob oraz kobyła – koba. W tamtym czasie „dorosłe osoby płci żeńskiej” zwano niewiastami, białogłowami, białkami lub żonami (co niekoniecznie oznaczało mężatki). W przypadku osób starszych używano często określenia matka lub pani matka (co niekoniecznie wiązało się z pokrewieństwem). W XIX wulgarna i obelżywa kobieta dość nieoczekiwania nabrała neutralności. Gdzieś w 2 połowie stulecia wyparła wszystkie starsze słowa i pozostała do dzisiaj w naszym słowniku …. a my zapomnieliśmy co i kogo pierwotnie oznaczała.
Skoro było już o kobiecie, to krótko o pochodzeniu i znaczeniu niewiasty. Jest ono cokolwiek niejasne. W staropolszczyźnie niewiasta (niewiastka) mogła być pierwotnie „tą która nic nie wie’ … czyli po prostu głupią. Według innej teorii była kobietą spoza rodu, taką o której „nic nie wiemy” – synową lub bratową. Z czasem słowo to zaczęło określać po prostu dorosłą kobietę i było w powszechnym użyciu jeszcze w drugiej połowie XIX wieku zanim ustąpiło … no właśnie … kobiecie. Zamężne kobiety nasi staropolscy przodkowie zwali białogłowami (białkami). Słowo to wzięło się od koloru powszechnie noszonego nakrycia głowy – białej chusty.
Młode kobiety przez wieki nazywano dziewkami. Stosowano to jednak raczej tylko w odniesieniu do wieśniaczek … oraz „kobiet rozwiązłych”. W tym drugim przypadku dziewka z czasem zgubiła e i stała się używaną do dzisiaj zdecydowanie obelżywą dziwką. Od dziewki wywodzi się również jednoznacznie pozytywna dziewica – czyli młoda niezamężna kobieta. Kobiety i dziewczęta z „dobrych domów” zwano oczywiście paniami i pannami. Było to … i w zasadzie wciąż jest … określenie zdecydowanie pozytywne, wręcz szlachetne o zdecydowanie grzecznościowym kontekście.
Co nam jeszcze zostało? Żona, baba i facetka … ale o tym przeczytacie w następnym odcinku.