W ostatnim artykule pisałem o wzajemnym powiązaniu i relacjach jakie łączą politykę społeczną , pomoc społeczną i pracę socjalną. Każdy z nas wie jak wygląda załatwianie spraw urzędowych w naszym kraju, w instytucjach pełnych druków i przepisów można się pogubić i „narobić” błędów , które będą skutkowały w najlepszym przypadku wezwaniem przez urzędnika do poprawy ich treści, sprecyzowania czy dopisania danych , których z nieuwagi nie uwzględniliśmy we wniosku. W najgorszym odrzuceniem wniosku. Z takim gąszczem przepisów i papierów musi się mierzyć każdy obywatel Rzeczpospolitej na co dzień w tym osoba potrzebująca udająca się do Miejskich Ośrodków Pomocy Społecznej w kraju a co dopiero cudzoziemiec.
Dlatego w ramach szeroko pojętej Polityki społecznej czyli, celowej działalności państwa i innych organizacji w dziedzinie kształtowania warunków życia i pracy ludzi oraz stosunków społecznych ,która ma na celu m.in. zapewnienie bezpieczeństwa socjalnego podjęto działania mające na celu zabezpieczenie i zadbanie o bezpieczeństwo również obywateli spoza kraju , czyli cudzoziemców mieszkających i pracujących na terenie kraju.
Przypomnijmy sobie jednak jeszcze raz czym zajmuje się Pomoc Społeczna w naszym kraju. Jak wspomniałem w poprzednim materiale jest to dość szeroki wachlarz kompetencji ponieważ Pomoc społeczna zwana inaczej szeroko pojętą opieką społeczną to działalność mająca na celu wspomaganie osób i rodzin w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, jest udzielana w sytuacjach:
USTAWA z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej;
Art. 7.
„Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu:
1) ubóstwa;
2) sieroctwa;
3) bezdomności;
4) bezrobocia;
5) niepełnosprawności;
6) długotrwałej lub ciężkiej choroby;
7) przemocy w rodzinie;
7a) potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi;
8) potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności;
9) bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia
gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub
wielodzietnych;
10) (uchylony)
11) trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej
Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt
czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1
pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
12) trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego;
13) alkoholizmu lub narkomanii;
14) zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej;
15) klęski żywiołowej lub ekologicznej.”
Państwo polskie dysponuje także systemem pomocy społecznej zorientowanym na pomoc nie tylko obywatelom Rzeczpospolitej Polskiej lecz także osobom spoza jej granic potocznie zwanych cudzoziemcami.
Czy jednak w wypadku naszego kraju trzeba brać „poprawkę” na podział czy są to osoby z terenu Unii Europejskiej oraz spoza niej?
Otóż nie Art. 5 ustawy o pomocy społecznej jasno opisuje nam zakres prawa do świadczeń z pomocy społecznej o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej, że owo prawo przysługuje cudzoziemcom mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
„na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego w Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d lub w art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2016 r. poz. 1990, 1948 i 2066 oraz z 2017 r. poz. 60, 858 i 1543), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej”
oraz
„w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany – w formie schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania oraz zasiłku celowego”
Uwaga ;
Odpowiednim dokumentem potwierdzającym charakter pobytu na terytorium Polski, wymaganym przepisem art. 5 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, jest decyzja właściwego organu określonego przepisami ustawy o cudzoziemcach (wojewoda)
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35, z późn. zm.) określa;
„zasady i warunki wjazdu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ich przejazdu przez to terytorium, pobytu na nim i wyjazdu z niego, tryb postępowania oraz organy właściwe w tych prawach.”
W skrócie można by ująć to tak, że ustawa gwarantuje prawo do do świadczeń z pomocy społecznej osobom posiadającym obywatelstwo polskie, obywatelom państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), Europejskim Obszarze Gospodarczym czy Konfederacji Szwajcarskiej. Warto też podkreślić, że cudzoziemcy i obywatele polscy korzystają z pomocy społecznej na równych zasadach.
USTAWA z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ;
Art. 7 punkt 11
„Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach”
Do zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez powiat należy;
Art. 20 punkt 1
„pomoc cudzoziemcom, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, w zakresie indywidualnego programu integracji, oraz opłacanie za te osoby składek na ubezpieczenie zdrowotne określonych w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych”
Uwaga ;
Środki na realizację zadań, o których mowa w ust. 1, zapewnia budżet państwa.
Art. 20 punkt 4.
„udzielanie cudzoziemcom i osobom, o których mowa w art. 5a, pomocy w zakresie interwencji kryzysowej.”
Art. 47. 1. Interwencja kryzysowa Art. 47.punkt 3a
„Cudzoziemcom i osobom, o których mowa w art. 5a, można udzielić schronienia na okres ważności zaświadczenia, o którym mowa w art. 170 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub na okres ważności zaświadczenia, o którym mowa w art. 41a ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin, lub na okres ważności zezwolenia, o którym mowa w art. 176 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.”
Akty Prawne
Zasady przyznawania pomocy cudzoziemcom regulują niżej wymienione akty prawne:
1. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm),
2. Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35, z późn. zm.),
3. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 kwietnia 2015 r. w sprawie
udzielania pomocy cudzoziemcom (Dz. U. z 2019 r. poz. 1946).
Jak zdążyliście zapewne zauważyć w obecnej sytuacji głównie z powodu działań wojennych zapewne została zastosowana tak zwana spec ustawa upraszczająca wszelkie procedury związane z przekraczaniem granicy jak donosi portal prawo.pl
UWAGA;
Nie obowiązuje kwarantanna z powodu COVID–19
„Każdy Obywatel Ukrainy, który będzie chciał przekroczyć polską granicę zostanie wpuszczony. I niezależnie od tego czy okres pobytu w strefie Schengen czy Rzeczpospolitej będzie upływał, taka osoba będzie mogła pozostać. Podobnie jak osoba, której skończyła się wiza. – poinformował Jarosław Szajner, szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców”
Urząd wyjaśnia, że obywatel Ukrainy do Polski może wjechać na podstawie:
„paszportu w ramach ruchu bezwizowego, wizy krajowej lub wizy Schengen wydanej przez polski organ, wizy lub dokumentu pobytowego wydanych przez inne państwo Schengen, posiadanego zezwolenia na pobyt, na podstawie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego na polskim przejściu granicznym lub zgody komendanta Straży Granicznej”
Uchodźcy mogą składać wnioski o ochronę międzynarodową
Nasz Rząd przygotował dla nich 9 punktów recepcyjnych w woj. lubelskim i podkarpackim a także na granicy z Ukrainą w miejscowościach gdzie są ulokowane przejścia graniczne.
Dzięki nowym przepisom obywatele Ukrainy, którzy zadeklarowali zamiar pozostania na terytorium naszego kraju będą mogli legalnie przebywać na terenie Polski przez 18 miesięcy. Osobom, których pobyt na terytorium Polski jest uznawany za legalny, będzie udzielane zezwolenie na pobyt czasowy. Będzie ono udzielne jednorazowo na okres 3 lat, licząc od dnia wydania decyzji.
Ale dosyć o biurokracji, przejdźmy do konkretów i sprawdźmy jakiej pomocy mogą się spodziewać cudzoziemcy w naszym kraju.
Zacznijmy więc od początku, czyli od momentu przekroczenia granicy. Po jej przekroczeniu należy udać się do Punktu Recepcyjnego w celu ;
– tymczasowego zakwaterowania,
– posiłku,
– podstawowej pomocy medycznej.
Aktualnie uchodźca nie musi dodatkowo legalizować swojego pobytu pieczątka w paszporcie lub zaświadczenie wystawione przez polską Straż Graniczną przy wjeździe do Polski od 24 lutego 2022 r. są wystarczające.
Nie mniej jednak cześć osób może nie posiadać żadnych dokumentów .
„wówczas będą wpuszczani zgodnie z art. 32 ustawy o cudzoziemcach, czyli za zgodą komendanta placówki Straży Granicznej, po uzyskaniu zgody Komendanta Głównego Straży Granicznej, na okres do 15 dni. Potem takie osoby będą mogły zadecydować, czy zostają w Polsce, czy chcą jechać dalej czy wrócić na Ukrainie, gdy sytuacja się unormuje -Jarosław Szajner, szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców.”
Cudzoziemcy mogą korzystać ze świadczeń pomocy społecznej dopiero po zakończeniu procedury legalizacji pobytu, czyli np. uzyskaniu statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej. wówczas mogą ubiegać się o następujące rodzaje pomocy;
Pomoc integracyjna;
– jest udzielana w formie pieniężnej na pokrycie kosztów utrzymania, wydatków na żywność, odzież, obuwie, środki higieny, opłaty mieszkaniowe oraz koszty związanych z nauką języka polskiego;
Od 01.01.2022 r. świadczenie wzrośnie do kwoty od 721 zł do 1450 zł. są to środki przeznaczone na następujące potrzeby;
– składki na ubezpieczenie zdrowotne
-poradnictwa prawnego, psychologicznego i rodzinnego
-udzielanie informacji oraz wsparcia w kontaktach z innymi instytucjami
-inne działań wspierających proces integracji cudzoziemca
„Pomoc w ramach indywidualnego programu integracji udzielana jest na podstawie wniosku złożonego do starosty w ciągu 60 dni od uzyskania przez cudzoziemca statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej.”
Zasiłki ;
zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
„Cudzoziemcy uprawnieni do korzystania z pomocy społecznej, jeśli znajdują się w trudnej sytuacji
życiowej i spełniają kryteria objęcia ich wsparciem ze strony instytucji pomocy społecznej mogą korzystać ze świadczeń pieniężnych i niepieniężnych pomocy społecznej na zasadach ogólnych, tak jak obywatele polscy.”
Art. 8.[Kryterium dochodowe] USTAWA z dnia 12 marca 2004 r.o pomocy społecznej
Od 1 stycznia 2022 r. dla osoby samotnie gospodarującej kryterium dochodowym będzie dochód nieprzekraczający kwoty 776 zł, dla osoby w rodzinie – kwoty 600 zł.
Rodzaje Zasiłków ;
Art. 41.
[Zasiłki i pomoc rzeczowa przyznawane w szczególnych przypadkach] USTAWA z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Zasiłek okresowy;
przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego.
Zasiłek celowy;
Ma charakter fakultatywny i jest przyznawany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, którą może być w szczególności pokrycie części lub całości kosztów zakupu np. żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. (Wysokość zasiłku celowego jest ustalana indywidualnie )
„Uprawnieni cudzoziemcy mogą także korzystać z różnych form niepieniężnej pomocy społecznej, w tym z pracy socjalnej, poradnictwa specjalistycznego, interwencji kryzysowej, schronienia, posiłku, usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania lub ośrodkach wparcia, mieszkania chronionego, pobytu i usług w domu pomocy społecznej”
Pomoc żywnościowa;
Osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej mogą również ubiegać się o wsparcie z Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa.
„W ramach tego programu pomoc (w formie paczek żywnościowych lub posiłków, dystrybuowanych
przez organizacje pozarządowe lub ośrodki pomocy społecznej) mogą otrzymać osoby i rodziny, których dochód nie przekracza 220 proc. kryterium dochodowego uprawniającego do skorzystania z pomocy społecznej, czyli:1542,20 zł dla osoby samotnie gospodarującej 1161,60 zł dla osoby w rodzinie. W przypadku tego programu OPS nie wydaje decyzji, tylko kwalifikuje osoby do otrzymania wsparcia z organizacji partnerskich, poprzez wydawanie skierowań i przekazywanie list osób zakwalifikowanych do organizacji partnerskich.”
Ponadto w ostatnim czasie Rząd Rzeczpospolitej Polskiej zapowiada długofalowe wsparcie obywateli Ukrainy.
Minister rodziny i polityki społecznej Marleny Maląg w jednej ze swoich medialnych wypowiedzi podkreśliła ,że bardzo ważne jest stworzenie bezpieczeństwa dla tych obywateli, którzy przyjeżdżają do Polski, Zapowiedziała, że resort wraz z ZUS przygotowuje zmiany przepisów, które pozwolą na długofalowe wsparcie obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski.
„Wsparcie, które przygotowujemy, znajdzie się też w specustawie. Jest związane z zabezpieczeniem, przede wszystkim z otwarciem rynku pracy”
„Jesteśmy po spotkaniach z przedstawicielami pracodawców i publicznych służb zatrudnienia” – dodała.
Szefowa MRiPS podkreśliła też, że Ukraińcy przebywający w Polsce będą mieli dostęp do świadczeń rodzinnych
– 500 plus czy do rodzinnego kapitału opiekuńczego. Mogą je otrzymywać na podstawie kart stałego pobytu.
Natomiast Premier Mateusz Morawiecki zapowiada, że Polacy, którzy przyjęli uchodźców, również mają otrzymać pomoc. Środki mają być przekazywane za pośrednictwem samorządów, które mają być partycypacją w kosztach utrzymania uchodźców, ma wstępnie zakładać kwotę 40 zł na osobę za dzień. Około 1200 złotych miesięcznie na każdego uchodźcę. Poza pomocą finansową w ustawie mają znaleźć się zapisy , które mają regulować także szereg innych istotnych kwestii. Przewidziane w niej rozwiązania dotyczyć będą między innymi pracy, kształcenia, czy legalności pobytu.
Projekt ustawy, który obecnie jest procedowany zwany specustawą jest wspaniałym wyrazem solidarności wobec zarówno Ukraińców, którzy stali się z dnia na dzień uchodźcami jak i Polaków, których rząd nie zostawia samym sobie z udzielaniem pomocy.
Do tej pory Sejm przyjął kilkanaście poprawek Senatu na przykład , według uchwalonej w środę ustawy pobyt uchodźcy miał być uznawany za legalny przez 18 miesięcy. Senat wniósł jednak poprawkę, w wyniku której pobyt ma być uznawany za legalny bezterminowo. Zgodnie z ustawą po upływie 9 miesięcy uchodźcy, których pobyt uznano za legalny, mogą ubiegać się o zezwolenie na pobyt czasowy na okres 3 lat.
Dodatkowo na mocy specustawy uchodźcy będą mogli m.in. otrzymać numer PESEL
(. Rejestracja w gminach rozpocznie się 16 marca) i założyć Profil Zaufany.
Uczniowie i studenci będą mogli kontynuować naukę w polskich szkołach i uczelniach.
Uchodźcom przysługiwać będzie pomoc finansowa. Zgodnie z ustawą dostaną oni jednorazowo 300 zł na osobę
przepis umożliwi też wypłatę świadczeń tym, którzy zapewnią wyżywienie i zakwaterowanie obywatelom Ukrainy.
Nie możemy jednak zapomnieć również o sporych wydatkach z budżetu państwa. Ekonomista Rafał Mundry oszacował na Twitterze, że w przypadku miliona uchodźców w Polsce program taki oznaczałby koszt ok. 15 mld zł rocznie z kolei Szef KPRM Michał Dworczyk w wywiadzie dla gazety prawnej powiedział, że
„wszystkie środki, które obecnie są zaangażowane w pomoc uciekającym, pochodzą z polskiego budżetu”.
Na szczęście co raz częściej słyszymy w mediach, że Polska nie zostanie z tym sama , jak wspomniał Pan Dworczyk w dalszej części wypowiedzi
„Jeśli chodzi o pomoc humanitarną, to tak. Jest już w tej chwili decyzja (…), padła jasna deklaracja, że Unia Europejska w tej chwili uruchamia około 0,5 mld euro na pomoc humanitarną. Część z tych środków trafi również do Polski”
Miejmy nadzieję, że ten jakże niepotrzebny konflikt jak najszybciej dobiegnie końca i wszyscy bezpiecznie powrócą do swoich domów aby odbudować jeszcze piękniej to co zostało zburzone.
Ważne informacje ;
Numer Informacyjny
47 721 75 75 (po ukraińsku i rosyjsku)
dostęp do polskiej służby zdrowia pójdź do publicznej
przychodni lekarskiej lub zadzwoń na numer 800 190 590
(po ukraińsku i rosyjsku)
Jeśli źle się poczujesz wieczorem i w nocy
Zadzwoń na numer 800 137 200
(po ukraińsku i rosyjsku)
Twoje dziecko w wieku 7–18 lat ma prawo do
bezpłatnej nauki w polskiej szkole.
Zadzwoń na numer 22 34 74 708 lub
napisz email na adres: ukraina–[email protected]
TELEFONY ALARMOWE W POLSCE:
Policja – 997
Straż Pożarna – 998
Pogotowie Ratunkowe – 999
Europejski numer alarmowy – 112
Literatura ;
1.Nitecki, S. (2017), Prawo do pomocy społecznej w polskim systemie prawnym, Wolters Kluwer, Warszawa.
2.Sierpowska, I. (2010), Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa
3.Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm),
4.Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35, z późn. zm.),
5.Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 kwietnia 2015 r.
w sprawie udzielania pomocy cudzoziemcom (Dz. U. z 2019 r. poz. 1946).
6. https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wydarzenia/ulotka-dla-uchodzcow-z-ukrainy,49820
7. https://www.prawo.pl/samorzad/uproszczenia-graniczne-dla-uchodzcow-z-ukrainy,513674.html
8.https://www.gov.pl/web/rodzina/pomoc-spoleczna-dla-cudzoziemcow-na-jakie-wsparcie-w-polsce-moga-liczyc
9. https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/pomoc-spoleczna-17087802
10. https://bezprawnik.pl/jednorazowy-dodatek-dla-uchodzcow/
Radosław Kordowski
Przyznano odznakę Redaktora
Przemysław
😉
Przemysław
@radoslaw-kordowski zapraszam do lektury