WZAJEMNE RELACJE I POWIĄZANIA POLITYKI SPOŁECZNEJ, POMOCY SPOŁECZNEJ I PRACY SOCJALNEJ

WZAJEMNE RELACJE I POWIĄZANIA POLITYKI SPOŁECZNEJ, POMOCY SPOŁECZNEJ I PRACY SOCJALNEJ

Niezbędność opieki w życiu człowieka ma swoje podłoże w biologicznej naturze człowieka. Człowiek juko jednostka w odróżnieniu od innych istot jest uzależniony od rodziców i najbliższego otoczeniu. Tak sumo jest z ludźmi nieradzącymi sobie w życiu w problemach ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, klęsk żywiołowych czy w macierzyństwie itp. Do tego właśnie celu powołano instytucje pomocy społecznej, pracownika socjalnego i organ polityki społecznej.

POLITYKA SPOŁECZNA

Polityka społeczna- polityka socjalna, celowa działalność państwa i innych organizacji w dziedzinie kształtowania warunków życia i pracy ludzi oraz stosunków społecznych; ma na celu m.in. zapewnienie bezpieczeństwa socjalnego; także nauka o celowym oddziaływaniu na istniejący układ stosunków społecznych i przekształcaniu warunków życia ludności; w zakres polityki społecznej wchodzą; polityka ludnościowa i rodzinna, zatrudnienia i kształcenia, dochodów i wydatków, mieszkaniowa, kulturalna, ochrony pracy, zabezpieczenia społecznego i ochrony zdrowia, walki z patologiami społecznymi, a także problemy planowania społecznego. Po drugiej wojnie światowej w Państwach kapitalistycznych zachodniej Europy jednym z głównych celów stało się odbudowanie zniszczeń wojennych oraz rozwój gospodarczy jednak warunkiem osiągnięcia tego celu był spokój społeczny. Politycy wzorując się na doświadczeniach socjalnych Stanów Zjednoczonych poczęli ów spokój urzeczywistniać. Kraje kapitalistyczne przekształciły się w tak zwane : Państwa opiekuńcze które dzięki świetnej gospodarce byli w stanie regularnie dostarczać i zabezpieczać sumy na zabezpieczenia socjalne. Po pewnym czasie Państwa Opiekuńcze zaczęły naśladować także inne kraje. Aktualnie w swojej najpowszechniejszej postaci polityka społeczna czy też inaczej mówiąc socjalna wyraża się w dalekosiężnej, strategicznej działalności gwarantującej i organizującej optymalne warunki pracy i bytu wszystkich obywateli. Działalność taka jest realizowana przede wszystkim na szczeblu centralnym przez parlament i rząd Wiele elementów polityki socjalnej realizują również samorządy terytorialne.

KONKRETNA DZIAŁALNOŚĆ W RAMACH POLITYKI SOCJALNEJ POLEGA NA REALIZOWANIU CZTERECH ISTOTNYCH FUNKCJI

1. Diagnostycznej- rozeznanie sytuacji socjalnej Państwa

2. planowanie środków i sposobów działań

3. strategiczne regulowanie stosunków między głównymi podmiotami opieki międzyludzkiej

4. stymulowanie systemu zabezpieczeń społecznych

Wyróżnia się 4 style realizacji polityki społecznej.

1) Liberalny – skuteczny, gdy problemem adresatów programu jest to, że nie mogą oni zrealizować swych zamierzeń, że na ich drodze pojawiły się bariery. Działania w tym stylu dają wolność jednostkom, wyrażając zaufanie do ich kompetencji.

2) Opiekuńczy – stosowany tom, gdzie głównym powodem braku zachowań pożądanych jest brak umiejętności i możliwości (ludzie nawet jeśli chcą, to nie potrafią i nie mogą, jeżeli zaś nie chcą to dlatego że nie mogą – wynika to 2 rezygnacji). Adresaci programów opartych na tym stylu traktowani są jako ludzie – w pewnym sensie niepełnosprawni, wymagający wsparcia przejściowego łub trwałego.

3) Bodźcowy – zakłada, że ludzie potrafią i mogą wstrzymać się od zachowań niepożądanych, ale nie chcą, zaś zachowanie sprzeczne 2 ich chęciami można od nich uzyskać oferując w zamian jakieś cenione korzyści.

4) Rygorystyczny – zestaw instrumentów dopasowany do założenia, że adresaci programu potrafią i mogą, ale nie chcą wstrzymać się od zachowań potępianych. Pozbyć ich zachowań niepożądanych można jedynie pod presją strachu przed dolegliwymi sankcjami.

POMOC SPOŁECZNA

Pomoc społeczna- opieka społeczna, działalność mająca na celu wspomaganie osób i rodzin w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, pomoc społeczna jest udzielana w sytuacjach: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, macierzyństwa, bezrobocia, niepełnosprawności, klęsk żywiołowych itp. Pomoc społeczna zajmuje się ludźmi nieradzącymi sobie w życiu w problemach jak wspomniałem we wstępie ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, macierzyństwa, bezrobocia, niepełnosprawności, klęsk żywiołowych itp. Do tego właśnie celu powołano instytucje pomocy społecznej. Według Z. Dąbrowskiego w Książce pod tytułem

„Teoretyczne podstawy opieki i wychowania”

wyróżnić można pewną strukturę opiekuńczą:

Konkretność- wynika z celu zapewnienie człowiekowi optymalne warunki bytu i rozwoju ma swoją strukturę fizyczną, duchową i psychiczną i to właśnie na nie skierowana jest opieka

Uspołecznienie- dążenie do rozszerzenia zbiorowego udziału ludzi w sprawowaniu opieki

Uniwersalizm- dokonywał się w trzech zakresach: kategorii podopiecznych, przedmiotu opieki i podmiotów opieki. Profesjonalizm- czyli odpowiednie Wykształcenie

RODZAJE OPIEKI

1. Troska o byt

2. ochrona przed zagrożeniami

3. pielęgnacja

4. wsparcie

PRACA SOCJALNA

praca socjalna- celowa i zorganizowana pomoc współczesnego społeczeństwa na rzecz swoich niewydolnych ekonomicznie), społecznie lub fizycznie członków Polega na pomocy w osobistym i społecznym usamodzielnianiu się i jest realizowana w ramach kontaktów interpersonalnych między pracownikiem socjalnym a osobami wspomaganymi. Praca socjalna wyrosła z humanitarnych i demokratycznych idei, które opierały się na szacunku wobec równości, wartości i godności wszystkich ludzi Od swego początku, tj. od ponad wieku, praktyka pracy socjalnej dąży do zetknięcia ludzkich potrzeb z twórczymi ludzkimi możliwościami .Prawa człowieka oraz sprawiedliwość społeczna służą za motywację i uprawnienie do działań w ramach pracy socjalnej. W solidarności z tymi, którzy są w niekorzystnej sytuacji życiowej, profesjonaliści dążą do złagodzenia ubóstwa oraz uwolnienia od niego najsłabszych i znękanych ludzi w celu włączenia ich do społeczności. Wartości pracy socjalnej są wyrażone w zawodowych e narodowych i międzynarodowych kodeksach etycznych. Teoria Praca socjalna bazuje w swej metodologii na usystematyzowanej, doświadczalnej wiedzy wywiedzionej z badań i ewaluowanej praktyki, włączając lokalną wiedzę specyficzną dla miejscowych okoliczności. Pozwala rozpoznać złożoność interakcji, jakie zachodzą między ludzkimi istotami i ich środowiskiem oraz zdolności ludzi zarówno do bycia podmiotem wpływu, jak i ich zmieniania poprzez różnorodne oddziaływanie wykorzystując bio-psychospołeczne czynniki. Profesja pracy socjalnej zbliża się do teorii rozwoju człowieka, behawioralnej oraz systemów społecznych dla zanalizowania złożonych sytuacji i ułatwienia indywidualnych, organizacyjnych, społecznych i kulturowych zmian. Praktyka Praca socjalna jest skierowana wobec barier, krzywd i niesprawiedliwości, które istnieją w społeczeństwie. Odpowiada zarówno na nagłe sytuacje kryzysowe , jak i na codzienne osobiste i społeczne problemy. Praca socjalna wykorzystuje różnorodność doświadczeń, technik i praktyk zgodnych ze zorientowaniem na osoby oraz ich środowiska. Interwencje w pracy socjalnej dotyczą w pierwszej kolejności skoncentrowanych na osobie procesów psychospołecznych, aż po zaangażowanie w politykę społeczną, planowanie i rozwój. Obejmuje to poradnictwo, kliniczną pracę socjalną, pracę grupową, społeczno-pedagogiczną, opiekę nad rodziną i jej terapię, jak i wysiłki zmierzające do tego, aby pomóc ludziom w uzyskaniu zabezpieczenia i dostępu do zasobów w społeczności lokalnej Interwencje obejmują także administrowanie ośrodkiem, organizowaniem społeczności lokalnej i angażowanie w społeczne i polityczne działania mające wpływ na politykę społeczną i rozwój gospodarczy. Uwarunkowania prawne pomocy społecznej

„System pomocy społecznej w Polsce regulują następujące akty prawne (Nitecki, 2017): – ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 roku, – ustawa o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 roku, – ustawa o zatrudnieniu socjalnym z dnia 13 czerwca 2003 roku, – ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z dnia 20 kwietnia 2004 roku, – ustawa o rehabilitacji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 roku”

Ustawa o pomocy społecznej

„Ustawa o pomocy społecznej określa podmioty uprawnione do korzystania z  pomocy społecznej. Są to osoby o polskim obywatelstwie (zamieszkujące i przebywające w Polsce), jak i cudzoziemcy, jeśli zamieszkują i przebywają w Polsce na podstawie zezwolenia, statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej, czy w związku z pobytem ze względów humanitarnych. Z pomocy społecznej mogą również skorzystać  obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej ,obywatele państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu, obywatele stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, obywatele Konfederacji Szwajcarskiej. (Sierpowska, 2010)”

SYSTEM SOCJALNY- FUNKCJE   • Funkcja diagnostyczna- musi być realizowana systematycznie polega na dokładnym rozpoznaniu stanu potrzeb i zjawisk socjalnych • Funkcja bezpieczeństwa socjalnego- dotyczy wszystkich obywateli i wyraża się w gwarantowaniu im normalnych warunków należytego bytu • Funkcja ratownicza- jest skierowana na osoby, w życiu których pojawiły się zagrożenia mogące deformować ich byt i rozwój. • Funkcja edukacji socjalnej- bez podmiotowości jednostek, poczucia ich odpowiedzialności za losy własne i innych ludzi efektywna działalność socjalna nie jest możliwa • Funkcja socjalizacyjna- wyraża się w tym, że każdy uczestnik działalności socjalnej wrasta w społeczność, staje się jej częścią   Praca socjalna oznacza pracę pracownika pomocy społecznej z klientem pomocy społecznej; prace społeczne wykonywane przez osoby bezrobotne lub zmarginalizowane w celu resocjalizacji lub zapewnienia im podstawowego dochodu; specjalizację w zakresie nauk socjologicznych propagowaną przez Polskie Towarzystwo Socjologiczne.   Podsumowując Polityka społeczna, praca socjalna i pomoc społeczna to instytucje o świadomej i celowej formie organizacji troski o innych ludzi charakterystyczne dla naszej współczesnej cywilizacji. Można by powtórzyć za Panią D. Wolska-Prylińską ,że

„praca socjalna wspiera zmiany społeczne, rozwiązywanie problemów w stosunkach międzyludzkich oraz wydobywanie z ludzi sił i wolności aby mogli osiągnąć dobrobyt. Używając teorii zachowań ludzkich i systemów społecznych praca socjalna oddziałuje tam, gdzie ludzie wchodzą w interakcje ze środowiskiem. Fundamentem pracy socjalnej są zasady praw człowieka i sprawiedliwości społecznej”

Literatura: 1. Z. Dąbrowski „Teoretyczne podstawy opieki i wychowania” Toruń 1980 2. Jerzy Materne „Pedagogika Socjalna” wydawnictwo Mat er szczecin 1999 3. Encyklopedia PWN styczeń 1996 4. Kazimiera Wódz „praca socjalna w środowisku zamieszkania” 1991 5. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z dnia, Dz. U. 2004 Nr 99 poz. 1001. 6. Ustawa o świadczeniach rodzinnych z dnia, Dz. U. 2003 Nr 228 poz. 2255. 7. Nitecki, S. (2017), Prawo do pomocy społecznej w polskim systemie prawnym, Wolters Kluwer, Warszawa. 8. Sierpowska, I. (2010), Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 9. D. Wolska-Prylińska, Projekt socjalny w kształceniu i działaniu społecznym, Wyd. Śląsk, Katowice 2010, s. 22.