Alkoholizm jako czynnik wykluczenia społecznego

„Wykluczenie społeczne jest efektem procesu ukształtowanego przez miejsce jednostki w strukturze społecznej rzez przeszłe doświadczenia życiowe i oczekiwania” 38

Na wykluczenie społeczne wpływa miejsce pochodzenia jednostki, jej miejsce w społeczeństwie, oraz przeszłe doświadczenia życiowe. Wykluczenie społeczne kojarzy się z izolacją jednostki lub grupy od społeczeństwa, swoistym wyłączeniem tej osoby z życia społecznego.

Na wykluczenie społeczne wpływa wiele czynników, jednym z nich jest alkoholizm. Ludzie widząc alkoholika lub po prostu wiedząc, że ta konkretna osoba jest uzależniona, izolują się od niej i nie chcą mieć z nią nic do czynienia. Uzależnienie od alkoholu i wykluczenie społeczne wiążą się ze sobą na płaszczyźnie ekonomicznej i rodzinnej.

Płaszczyznę ekonomiczną stanowi budżet domowy, obciążany kosztami zakupu alkoholu, często zamiast artykułów żywnościowych. Odbija się to na zdrowiu samego uzależnionego. a także jego rodziny. W tym zagadnieniu tkwi więc i istota samej płaszczyzny rodzinnej, lecz nie opiera się ona tylko na zdrowiu, lecz także na relacjach wewnątrz rodziny. Złe relacje mogą zachwiać 4 delikatna, strukturą i narazić ja na rozkład. cierpienie i ból psychiczny, a nieraz także fizyczny. Aspekt spo1eczno-ckonomiczny związany jest z sytuacja materialną i pozycją jednostki w społeczeństwie. Jednostka będąc na poziomie tak zwanej ..średniej klasy stołecznej” może być traktowana przez społeczeństwo jako osoba w nim jak najbardziej pożądana. jednak nie musi tak być, gdyż działanie uzależnienia alkoholowego w rodzinie o średnim statusie społecznym może zaburzyć jej funkcjonowanie w tym społeczeństwie, na przykład poprzez nieakceptowanie tej rodziny przez środowisko lokalne. Uzależnienie może wpływać na stosunki mieszkańców z daną rodziną w sposób negatywny.

Tak samo dzieje się w przypadku pracy zawodowej na skutek postępującej degradacji zdrowotnej oraz psychicznej. Zarówno dorośli jak i dzieci tracą zdolność do efektywnego funkcjonowania w rolach społecznych i zawodowych. Dorośli tracą posiadane miejsca pracy. mają ograniczone zdolności do skutecznego poszukiwania zatrudnienia, np. w przypadku wpisu przewinienia służbowego, ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych w akta pracownika, w postaci nadużywania alkoholu — spożywania go w miejscu pracy w godzinach pracy, stawienia się w miejscu pracy pod wpływem alkoholu. Dzieci tracą posiadane miejsce w grupie rówieśniczej, ponieważ nie chcą mieć w swoim gronie osoby z rodziny „patologicznej”. Odrzucają taką osobę, wykluczają ze społeczności. Opinia na temat takowej rodziny lub osoby rozchodzi się błyskawicznie wśród społeczności lokalnej. Fakt ten prowadzi do radykalnego zrywania więzów z najbliższym otoczeniem, utraty podstawowych źródeł wsparcia, opinii innych, może doprowadzić do trudności w znalezieniu nowego miejsca zatrudnienia, a więc bezrobocia, które prowadzi z kolei prowadzi do ubóstwa, które również stanowi czynnik wykluczenia społecznego.

Na płaszczyźnie rodzinnej nadużywanie alkoholu prowadzi do zaburzeń zachowania. Osoby uzależnione nacechowane są agresją, przemocą, zaniedbywaniem podstawowych obowiązków rodzinnych. Alkohol będący istotnym źródłem zaburzeń zachowania oraz funkcjonowania społecznego rodziny jest także źródłem szkód zdrowotnych występujących zarówno u dzieci, jak i młodzieży. Zachowania agresywne i represyjne rodziców względem dziecka, zaniedbywanie obowiązków opiekuńczych oraz potrzeb wywierają wpływ na zdrowie fizyczne i psychiczne dzieci oraz na proces rozwoju, który może ulec zahamowaniu lub przekształcić się w zachowania niepożądane.

Jednym z takich zachowań może być sięganie po alkohol przez dziecko, nastolatka. Będąc pod wpływem rodziny przejmuje on zachowania rodziców. Pijący nastolatek nie jest osobą akceptowalną, ponieważ może mieć zły wpływ na dzieci sąsiadów, tak więc zostaje wykluczony.

Wykluczenie społeczne jest więc negatywnym skutkiem aspołecznych zachowań. Z perspektywy społeczności lokalnych skutki nadużywania alkoholu trudno jest ocenić w sposób jednoznaczny, ponieważ problem ten obejmuje wszystkie sfery życia społecznego od rodziny, szkoty, grupy rówieśnicze jakimi są subkultury po zakłady pracy. Między innymi są to zachowania przestępcze, takie jak rozboje, kradzieże, przemoc publiczna, domowa.

Wykluczenie społeczne spowodowane alkoholem powoduje, iż proces socjalizacji jednostki staje się zakłócony, zahamowany. Alkohol wpływa na utrzymanie prawidłowych postaw i utrzymanie prawidłowych wzorców zachowania społecznego. Trzeba pamiętać, iż szkody spowodowane piciem alkoholu przekształcają się w fazę wykluczenia społecznego. Skutki tego odczuwane są przez cały czas, nawet po odstawieniu alkoholu, Jak wspomina w swojej publikacji L Cierpialowska „Psychologia uzależnień — alkoholizm” skutki wykluczenia społecznego.

„szczególnie dotkliwe są przede wszystkim dla ludzi żyjących w związkach z osobami nadużywającymi alkoholu „. 39

Literatura;

38.M. Jarosz, Obszary wykluczenia w Polsce, [w:I M. Jarosz (red.), Wykluczeni. Wymiar społeczny, materialny i etniczny, Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2008, s. 10.

39 L Cierpialowska, M Ziarko, Psychologia uzależnień — alkoholizm, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2010, s. 59.

Oceń tekst: