Alkoholizm jako czynnik konfliktów i kryzysów

Przyczyny konfliktów i kryzysów w codziennym życiu człowieka są różne, jedną z nich jest alkohol, a dokładniej rzecz ujmując jego nadużywanie. W tej części swoich rozważań będę opisywał w jaki sposób powoduje on konflikty, jak doprowadza do jakie są najczęstsze kryzysy i konflikty w rodzinie obciążonej problemem alkoholowym oraz w jaki sposób alkohol je powoduje co sprawia, że powstają i trwają latami.

Według encyklopedii popularnej PWN „kryzys” formułowany jest następująco:

„załamanie się dotychczasowej linii rozwoju”,

natomiast w aspekcie socjologicznym:

„kryzys społeczny, skumulowany stan napięć i konfliktów społecznych, których nie rozwiązanie na czas powoduje przerwanie dotychczasowego cyklu rozwojowego społeczeństwa w odróżnieniu od konfliktów społecznych, które naruszają jego ewolucyjny rozwój, ale go nie dezorganizuj 36”.

Kryzys, zarówno społeczny jak i rodzinny, może być spowodowany chorobą alkoholową, podczas trwania której występują zaburzenia emocjonalne oraz psychiczne. W rodzinach alkoholowych kryzys ma miejsce w określonych odstępach czasu. Mam w tym miejscu na myśli odstępy pomiędzy kolejnymi kryzysami przeplatane epizodami spokoju i umiarkowanej spokojnej atmosfery domowej. Członkowie rodziny podczas takiego okresu spokoju chodzą na zazwyczaj ciągle podenerwowani i niespokojni, przenika ich lęk, że w każdej chwili może dojść do kolejnej konfrontacji.

Sama choroba alkoholowa jest załamaniem dotychczasowej linii rozwoju, alkohol zaburza proces myślowy oraz psychiczny pijącego, prowadząc go do popadania w konflikty z członkami rodziny. Kryzys może być punktem zwrotnym, impulsem do zmiany człowieka na lepsze lub gorsze. W czasie trwania kryzysu człowiek staje się zagubiony i nie panuje nad swoimi emocjami. To prowadzi do konfliktów.

Pojęcie „konflikt” posiada wiele różnych znaczeń. Może być on pojmowany w aspekcie konfliktu społecznego, politycznego, konfliktu ról a także motywacyjnego.

„Konflikt motywacyjny jest to konflikt wewnętrzny wywołany jednoczesnym występowaniem co najmniej dwóch nie dających się pogodzić potrzeb (motywów), zarazem pobudzających jak i hamujących działanie jednostki 37”.

Wspomniałem właśnie o konflikcie motywacyjnym, ponieważ bardzo pasuje do zachowania alkoholika. Alkoholik w rodzinie alkoholowej posiada potrzebę usprawiedliwiania i tłumaczenia swojego postępowania. Aby zmazać z siebie poczucie winy staje się on osobą odpowiedzialną na pewien okres czasu, kupuje dzieciom zabawki , żonie kwiaty, zabiera na spacer, czy na zakupy, lecz kolejnego dnia sytuacja potrafi się odwrócić, nagle zmieniają się priorytety, liczy się, to by się napić i nieważne jest, że np. nieopłacone jest mieszkanie, rachunki, bo przecież trzeba kupić alkohol.

Występuje konflikt pomiędzy potrzebą zaspokojenia bytu rodzinie a potrzebą picia, który czasem przybiera formę bardzo drastyczną. Ludzie wpadają w długi, rodzina zatraca komunikację między jej członkami, zamiast rozwiązać konflikt, członkowie rodziny albo go ignorują albo odwlekają jego rozwiązanie, czując tylko bezradność i rozpacz. Zarówno odwlekanie jak i ignorowanie nie jest dobrym sposobem na przezwyciężenie konfliktu. Myślenie typu „nie będę się odzywać to mu przejdzie” nie jest dobre, może się zdarzyć, że „przejdzie”, ale z pewnością powróci i może się nasilić. Każdy konflikt może powodować kolejny, prowadząc w spiralę nieszczęść, rozwodów, kolejnych chorób itp.

Klub abstynencki dzięki świadczeniu różnych form samopomocy, które przedstawię w rozdziale kolejnym, stara się poprzez spotkania (zwane mitingami) załagodzić i rozwiązać konflikty i pomóc z poradzeniem sobie z występującymi wśród członków kryzysami, zarówno wewnętrznymi jak i zewnętrznymi.

Spotkania prowadzone są dla osób uzależnionych, ale także dla współuzależnionych członków rodzin.

Formy pomocy są następujące:

1. spotkania AA; spotkania terapeutyczne, grupy samopomocowe;

2. pomoc w utrzymaniu trzeźwości;

3. pomoc doraźna alkoholikom czynnym

Konflikty i kryzysy spowodowane nadużywaniem alkoholu oddziałują więc bezpośrednio na rodzinę oraz otaczające społeczeństwo dlatego też ważna jest reorganizacja życia rodzinnego. Alkohol burzy równowagę tycia emocjonalnego członków cedziny, przewraca do góry nogami ustalony w niej porządek, harmonię i panujące zasady. Zaczyna się poszukiwanie nowych ról społecznych, głównie przez dzieci. Starają się one utożsamiać na przykład z bohaterami ulubionych książek, bajek, stają się zamknięte w sobie i odcinają się od rzeczywistości. Takie zachowanie może uchronić je przed negatywnym oddziaływaniem zachowania rodzica alkoholika, ale może także doprowadzić do aspołecznego zachowania się dziecka

(na przykład gdy matka jest alkoholiczką, dziecko może mieć niechęć w przyszłości do kobiet i odrzucać je).

Powstaje napięcie wewnętrzne objawiające się jako na przykład anomalie w zachowaniu dziecka w szkole, agresja w stosunku do rówieśników. Małżonek natomiast wciąż oscyluje pomiędzy uczuciem gniewu, współczuciem a wstydem. Czuje niechęć do męża, zbliżenia seksualne są odpychające. Następuje powolny rozkład pożycia małżeńskiego spowodowany nadużywaniem alkoholu.

Współmałżonek może tylko starać się ułożyć swój tryb życia tak, aby te fakty miały jak najmniejszy wpływ na jego życie, może próbować wytworzyć czynniki chroniące. W przypadku, gdy osobą pokrzywdzoną nadużywaniem alkoholu jest kobieta, żona, próbuje ona mimo wszystko utrzymać dom, dzieciom zastąpić ojca, jednak ceną jest narastająca w niej samotność; życie staje się jałowe a rozwój dzieci może zostać zahamowany.

Jak widzimy alkohol może być przyczyną wielu nieszczęść , konfliktów, kryzysów społecznych a przede wszystkim małżeńskich i rodzinnych , może oddziaływać nawet wiele lat po tym jak alkoholik postanowi się leczyć , może powodować u dzieci zaburzenia takie jak DDA (Dorosłe Dzieci Alkoholików) co rzutuje jak wcześniej wspomniałem na aspołecznego zachowania dziecka .

Dlatego tak ważne jest szukanie pomocy lecz nie tylko dla samego alkoholika lecz także dla jego rodziny , pomaga w tym Klub abstynencki , który dzięki swoim działaniom daje wsparcie rodzinie alkoholika poprzez pomoc psychologiczną jest to swoisty 3 krok w stronę leczenia lecz wrócimy do tego tematu w osobnym materiale.

Literatura ;

36.Encyklopedia Popularna PWN, wydanie 26. uzupełnione i poprawione, Warszawa 1996, s. 417. 31

37. Tamże, s. 392.