Kultowe lata 90`
Lata 90 , przełomowy okres w historii Polski, czas przemian i decyzji rzutujących na życie zwykłych obywateli. Jak wszyscy zapewne wiedzą czy to z doświadczenia czy z podręczników okres ten był nie jako początkiem końca komunizmu w Polsce zwanego inaczej demokracją ludową trwał on od 1945 roku, poprzez powstanie PRL, do obrad Okrągłego Stołu w 1989 roku, które pociągnęły za sobą daleko idące zmiany w innych krajach bloku wschodniego.
Obrady Okrągłego Stołu rozpoczęły się 6 lutego 1989 r. w Warszawie w Pałacu Namiestnikowskim (siedzibie URM) przy Krakowskim Przedmieściu. 5 kwietnia 1989 r., po dwóch miesiącach nastąpiło podpisanie porozumień i uroczyste posiedzenie plenarne zamykające obrady Okrągłego Stołu. Zgodnie z ustaleniami Okrągłego Stołu władze zobowiązały się do legalizacji NSZZ „Solidarność” (nastąpiło to 17 kwietnia 1989 r.) i NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” (20 kwietnia 1989 r.).
13 kwietnia Rada Państwa wyznaczyła termin wyborów na 4 i 18 czerwca 1989 r. Na mocy ustaleń dwustronnych podczas rozmów przy Okrągłym Stole 4 czerwca 1989 roku odbyły się pierwsze wolne wybory w Polsce, zmiana nazwy państwa z „Polska Rzeczpospolita Ludowa” na „Rzeczpospolita Polska” (XII 1989) rozpoczęła okres „III Rzeczypospolitej”.
W ramach ciekawostki ze stenogramów z konferencji prasowych w Centrum Prasowym Interpress możemy przeczytać, że zaledwie trzy dni przed wyborami podczas konferencji prasowej pełniący obowiązki rzecznika prasowego rządu Zbigniew Rykowski zapewniał, że władza osiągnie sukces:
„My jesteśmy znani. Wiadomo, czego po nas można oczekiwać. Jesteśmy gwarantami pewności, stabilizacji tego kraju”
jednak sami dobrze wiedzieli ,ze nic nie szło tak jak planowali, System chwiał się w posadach jak kolos na glinianych nogach ,
czekał aż zawieje wiatr aby upaść słowa ambasadora Johna R. Davisa o przygotowaniu partii rządzącej do wyborów mówią jasno jak zachód postrzegał ówczesną sytuację polityczną.
„w tym przypadku nie chodzi o to, że cesarz nie ma szat, lecz o to, że pod szatami nie ma cesarza”.
Można by odnieść wrażenie ,że już przed wyborami przewidywano ich wynik na korzyść Solidarności.
I właśnie w tym okresie przyszło mi zaczynać swoją wędrówkę. Ale dość o Historii.
Dlaczego piszę o latach 90` w 2022 roku w dodatku po nocy przy dźwiękach hitów owej dekady ?
Otóż nie tak dawo zainteresowałem się grą Workers & Resources Soviet Republic jest to gra, której celem jest budowa i rozwój fikcyjnej republiki radzieckiej i poprowadzenie jej do świetlanej przyszłości. Wszystkie budynki inspirowane są faktycznymi budowlami z tamtych lat co jeszcze bardziej potęguje nutkę nostalgii w sercach ludzi urodzonych w jakże kultowych moim zdaniem latach 90tych.
Dlaczego wspominam na wstępie o tej właśnie grze? Nie to nie jest jej reklama nie mniej jednak to właśnie dzięki temu tytułowi przypomniały mi się moje lata dzieciństwa , czyli lata 90, w których dorastałem i nie ukrywam za, którymi tęsknię i nie tylko ja nieraz zdarzało się tęsknić i moim znajomym , nie raz słyszałem w rozmowie pamiętne „kiedyś to było”. Słowem wstępu niektórzy mogli by godzinami opowiadać o tym jak to było ,jak się żyło się na co dzień, w co się ubierano, co ludzie jedli czy o tym jak spędzano czas. Chłopcy tacy jak ja dużo by dali aby mieć możliwość cofnięcia się w czasie aby biwakować pod namiotem ze starymi kumplami o wycieczkach kultowym już samochodem polonez nie wspomnę. Dziewczyny zapewne skupiły by swoje wspomnienia na tym w co się ubierano, jakie były fryzury, kosmetyki czy bibeloty , które każda kobieta niezależnie od czasów w których przyszło jej żyć uwielbia i nie oddała by bez walki. Co prawda byłem jeszcze za mały by zaznać życia w ustroju PRL, nie mniej jednak zdążyłem zakosztować wielu rzeczy z nim związanych jak ubrania, zabawki, „gadżety” czy zakosztować w potrawach czy napojach ale o tym później. Jak możecie się domyślić w latach 90tych nie było tabletów czy telefonów komórkowych a w telewizji nie było aż takiej liczby kanałów jak teraz. jednak nie martwcie się żadne dziecko z tego powodu nie cierpiało na nudę bardzo popularne były wtedy wszelkiego rodzaju gry i zabawki były także inne równie ciekawe formy spędzania wolnego czasu. Chętnie zamieniłbym chociażby ostatni rok na jeden dzień w tamtym okresie kopiąc z kolegami piłkę na boisku a raczej podwórku przy blokach o szarych tynkach ze starymi drewnianymi skrzypiącymi drzwiami niż siedzieć przy komputerze po pracy i gapiąc się w ekran.
Chciałbym zabrać was w podróż po kultowych czasach mojego dzieciństwa i przedmiotach z nim związanych aby wspólnie z wami powspominać stare dobre czasy a osobom urodzonym w późniejszych latach przybliżyć chociaż trochę „jak to kiedyś to było”. Pragnę zauważyć ,że będę opisywał jedynie te , z którymi miałem styczność, którymi się bawiłem i nie ukrywam czuję do nich wielki sentyment.
Gotowi? no to zaczynamy !
Zabawki ;
1. Bączek
zabawka wprawiana w ruch obrotowy dookoła swojej osi. Urządzenie wprawiane w ruch za pomocą naciśnięcia tłoka
prosty mechanizm dający sporo frajdy ,sam pamiętam bawiłem się takim bączkiem w dzieciństwie. Przyznam się miło wspominam tę zabawkę, była bardzo popularna w latach 90 co więcej można ją kupić do dzisiaj w wielu sklepach z zabawkami.
2.Pistolety na kulki
sprzedawane były główne na jarmarkach, strzelało się z nich plastikowymi kulkami, uwierzcie bolało! lecz nikt się nie przejmował. Na osiedlu urządzaliśmy bitwy coś jak dzisiejsze air-soft , pomimo bólu i siniaków zabawa była przednia
3. Żołnierzyki
dostępne w kioskach ruchu żołnierzyki były marzeniem każdego chłopca , plastikowe figurki najczęściej o zielonym kolorze pobudzały wyobraźnię i dawały wiele radości obecnie powracają do łaski i można je kupić w wielu sklepach.
Gry i Zabawy na świeżym powietrzu ;
1. Podchody
Gra polegała na szukaniu jednej grupy przez drugą. Grupa, która uciekała, zostawiała po drodze wskazówki i zadania do wykonania. gra uczy orientacji w terenie ,czy zaufania
2. Gra w Chowanego
Osoba, która szukała, stała najpierw przy budce Gdy doliczyła do umówione liczby, zaczynała szukać.
Jeżeli oddaliła się od budki, osoby, które się schowały, zaczynały wychodzić ze swoich kryjówek, aby jak najszybciej dobiec do budki
3. Guma do skakania
w końcu coś dla dziewczyn kultowa guma do skakania z latami 90 kojarzy się bez dwóch zdań! Dziewczynki całymi godzinami ,ćwiczyły skoki i przeskoki itp, wszystko tak, aby nie nadepnąć na gumę, skąd wiem? mam dwie siostry po za tym była bardzo popularna w lato, opanowała polskie podwórka, place zabaw, parki i skwery. Tego lata sam nawet widziałem dziw dziewczyny z taką gumą ,na początku mnie to zdziwiło ponieważ była popularna kiedy ja byłem dzieciakiem , widać również i ta gra wraca do łask co mnie bardzo cieszy bo nie pójdzie w zapomnienie.
4. Piłka nożna
Nie mogło zabraknąć oczywiście grania w piłę z kolegami, czy rozgrywania jakże ważnych meczy osiedle kontra osiedle. Swoją drogą wracając z owych meczy wciąż mam w głowie te tablice w klatce schodowej,
„ZA SZKODY WYRZĄDZONE PRZEZ DZIECI ODPOWIADAJĄ RODZICE”
czy „GRA W PIŁKĘ ZABRONIONA” teraz już kultowe lecz wtedy budziły postrach wśród dzieciaków ,nikt nie chciał dostać kary od rodziców za chociażby wybitą szybę. swoją drugą dalej można spotkać na wielu osiedlach. Koniec końców i tak nikt się nimi raczej nie przejmował i dobrze się bawił.
5. Baza
Tworzona z czego się da a w zasadzie z tego co było pod ręką Miejsce spotkań, rozmów , grania w karty, służyła także jako baza do bitew na pistolety na kulki
Kolekcje ;
1. Kolorowe karteczki
Kupowało się je w sklepach papierniczych w bloczkach po kilkadziesiąt sztuk, wkładało do segregatorów, w szkole
podczas przerwy spędzało się czas na robieniu „interesów”, w skrócie wymieniało się jena takie, których nie mamy
a uwierzcie mi były też takie bardzo rzadkie , moją ulubioną była ta z Herculesem.
2. Tatuaże z gum do żucia
można było je znaleźć w gumach Donald , przykładało się do ręki, moczyło , czekało chwilkę i gotowe niby nic specjalnego ale jaka radocha, niestety firma produkująca gumy Maple Leaf zakończyła już swoją działalność w 2003 roku.
3. Karty do budki telefonicznej
karty były zazwyczaj ze zdęciami zabytków, podobiznami znanych osób, albo upamiętniające jakieś wydarzenie.
lecz był także inny powód ich kolekcjonowania, niektóre osoby zbierały je aby podrabiać. Chodziło tutaj o to aby na starą kartę nakleić odpowiednio nagraną taśmę z nowymi impulsami aby dzwonić z niej za darmo.
4. Tazosy
Kilkanaście lat temu zbierały je chyba wszystkie dzieciaki z mojej okolicy a na pewno ze szkoły, były to żetony z podobiznami Pockemonów, dziś wydaje się to śmieszne ale kiedyś te przedmioty były dla nas bezcenne, służyły nie tylko do zbierania kolekcji i wymieniania się , ale przede wszystkim do gry. Sama gra wywodzi się z Japonii i nazywała się „menko”.
„O tym, kto pierwszy zaczynał decydowała zasada “Złoto/palce” — podobne do popularnej gry z monetami “Orzeł czy reszka”, a następnie atakował stos tazo innym (lub Zapperem — grubszym krążkiem), tak aby właśnie się obróciły. Odwrócone krążki stawały się własnością atakującego” Osobiście sam maiłem tylko parę sztuk i nie zbierałem ich ani nie grałem lecz były bardzo popularne.
5. Pokemon Boomer
Kolekcja naklejek Pokemon, przedstawiała 150 pokemonów z pierwszej generacji. Naklejki były emitowane jako dodatek do gumy firmy Boomer w 2000 roku. Cała seria liczyła 140 naklejek. Sam zbierałem je i wklejałem do zeszytu te , które mi się nie powtarzały a resztę wymieniałem na przerwach w szkole ah to były czasy …
6. Wielkie Bitwy Star Foods
Karty do gry można było trafić w chipsach Star Foods, Star Chips i Rebels. Kolekcja powstałą przy współpracy z magazynem historycznym Mówią Wieki. Opisywano tam największe historyczne bitwy. Każda karta zawierała szczegółowy opis przedstawianej osoby, broni czy pojazdu. Cała kolekcja składa się z 240 kart.
7. Gumy Turbo
Oprócz świetnie smakującej gumy do życia w środku znajdował się obrazek z Autem , każdy obrazek miał krótki opis najważniejszych danych technicznych, produkowane były przez Turecką firmę Kent.
Technologia;
1.Tamagotchi
została stworzona w 1996 roku w Japonii przez Akihiro Yokoi oraz Aki Maitę, Gra polegała na opiece nad wirtualnym zwierzakiem – należy go karmić, myć, sprzątać po nim itp 2017 roku, 21 lat po premierze pierwszej zabawki firma Bandai postanowiła wypuścić na rynek jej nową wersję.
2. Tetris/Brick Game 999 in 1
Gra hit wszelkich bazarów, marzenie i swoisty „must have” tamtego okresu Tetris był alternatywą dla Gameboya, który kosztował majątek. Gra polegała na na układaniu wirtualnych klocków, dawała sporo frajdy pomimo swojej prostoty
3. Gameboy:
Chyba każde dziecko w latach 90 marzyło by go mieć jednak większość musiała się zadowolić wcześniej wspomnianym i tańszym tetrisem ponieważ kosztowała fortunę i dla większości była nieosiągalna.
z rynku zniknęła w 2005 roku i pozostaje wspomnieniem z dzieciństwa sam również musiałem zadowolić się tetrisem mimo wszystko nie żałuję ,że nie miałem Gameboy`a ponieważ miło wspominam starego dobrego Tetrisa.
4. Pegasus
Pierwsza konsola do gier z prawdziwego zdarzenia, gry Mario, Contra czy też Tanks były hitem Wkładałeś kartridż i grałeś, nic skomplikowanego , a na bazarach można było kupić masę gier
5. Budki telefoniczne
Stałym elementem krajobrazu polskich osiedli lat 90-tych były budki telefoniczne, to właśnie do nich wkładało się
karty telefoniczne na tak zwane impulsy i te karty podrabiano, kolekcjonowano i wymieniało z innymi
6. Kaseta magnetofonowa
Kaseta magnetofonowa została opracowana przez firmę Philips w 1963 roku należały niegdyś do najpopularniejszych nośników dźwięku, można było ją wielokrotnie nagrywać co przydawało się podczas nagrywania hitów z radia
7. walkman
w skrócie przenośny, zminiaturyzowany odtwarzacz kaset magnetofonowych, Walkman został zaprojektowany i wypromowany przez firmę Sony, która w 1979 r. wypuściła na rynek przenośny odtwarzacz o handlowej nazwie Sony Walkman, sam do dziś jestem dumnym posiadaczem walkmana firmy aiwa
8. kasety VHS
(ang. Video Home System) –standard zapisu i odtwarzania kaset wideo przeznaczony dla rynku konsumenckiego. System VHS został opracowany przez przedsiębiorstwo JVC w roku 1976. Pierwszym magnetowidem systemu produkowanym seryjnie był JVC HR-3300, osobiście w swojej kolekcji posiadam magnetowid firmy Orion , który jest wciąż sprawny.
9. telefon komórkowy
stanowił koniec ery budek telefonicznych , które powoli znikały z krajobrazu Polskich miast były swoistym kamieniem milowym lat 90-tych. Upowszechnienie telefonów komórkowych zawdzięczamy firmie Nokia. Moją pierwszą komórką była jednak Motorola c200 odziedziczona po siostrze
10. 1. Rzutnik Ania
był to inaczej projektor do odtwarzania bajek a dokładniej do wyświetlania bajek na kliszy ,obraz na kliszy
wyświetla się na ścianie, lub na przygotowanym do tego celu ekranie. Do rzutników tworzone były nie tylko bajeczki, ale również inne materiały edukacyjne czy szkoleniowe. W naszej kolekcji zachowało sie 27 bajek.
Diaskop B-9 ANIA jest jednym z rzutników produkowanych przez Łódzkie Zakłady Kinotechniczne „PREXER”, co ciekawe działające egzemplarze można kupić na popularnych platformach zakupowych w zestawie z bajkami a nawet oryginalną instrukcją.
AGD lat 90`
2. Prodiż
ostatnimi czasy zyskuje ponownie na swojej popularności, służyły do pieczenia ciasta i mięsa. W Polsce popularne były przed rozpowszechnieniem się piekarników elektrycznych. Ciasta z prodiża smakowały najlepiej.
3. pralka Frania
elektryczna pralka wirnikowa popularna w Polsce przed upowszechnieniem się w latach 80. XX w. bębnowych pralek automatycznych, pralka potrafiła służyć długimi latami, W pralce wirnikowej bęben nie porusza się, natomiast woda i prana odzież jest poruszana przez obracający się wirnik. Pralka o nazwie Frania była
produkowana pod znakiem firmowym SHL w Zakładach Wyrobów Metalowych w Kielcach.
chemia gospodarcza i środki higieny osobistej ;
1. proszki do prania
Wybór był jak na tamte czasy i tak dość spory. Pollena automat 60 st, ixi65, e automat, proszku marki pollena
można kupić także dzisiaj a Którego używano u was w domu? a może dalej się używa ?
2. Szampon familijny
znany i lubiany szampon FAMILIJNY do codziennej pielęgnacji wszystkich rodzajów włosów, widok butelki sprawia ,że można sobie jeszcze przypomnieć zapach tego szamponu. Do dziś dostępny jest na rynku w nowym opakowaniu z klasyczną nakrętką.
3. kram do golenia i woda kolońska Wars
Skoro już mowa o pielęgnacji, to nie mogło zabraknąć kremu Wars oraz Wody kolońskiej Wars Pollena, była to pozycja obowiązkowa dla każdego prawdziwego mężczyzny w tamtym czasie, krem do golenia Wars można kupić w sklepach w klasycznej tubce 65ml tak samo jak wodę kolońską 90ml
4. W Pewexie Szczególną popularnością cieszyły się kosmetyki Chanel i Max Factor.
Ceramika i Szkło z Polski Ludowej ;
szkło użytkowe, kryształy, wazony, malowane talerze, karafki, patery, szkło ozdobne z PRL znów nabierają wartości. Mogą osiągać ceny nawet do kilkuset złotych a niektóre do dziś stanowią ozdobę polskich domów
produkowano je w takich miejscowościach jak Bolesławiec, Chodzież, Ćmielów. Kolejny aspekt to huty szkła. Huty Krosno, Sudety, Ząbkowice Projekty m.in. Eryki Trzewik-Drost czy Ryszarda Serwickiego dziś osiągają dziś mają sporą wartość
Antyki – Meble z PRL
1. Półkotapczan
było to marzenie wielu dzieciaków w czasach PRL-u. Małe i ciasne pokoje – ten mebel rozwiązywał większość problemów ponieważ oszczędzał miejsce, które można było wykorzystać do zabawy. Do dzisiaj można spotkać projekty inspirowane tym rozwiązaniem. Sam z chęcią kupił bym coś takiego do swojego pokoju.
Ubrania;
szczytem marzeń każdego nastolatka lat 90` były spodnie jeansowe, Levisy, Wranglery, Rifle, czy Montany. Oryginalne można było kupić tylko w Pewexie, z pomocą spieszyły jednak bazary, które oferowały podróbki
„Anna Pełka, autorka książki Teksas-land: moda młodzieżowa
w PRL. – Moda to sfera rzeczywistości, z którą Polska Ludowa
miała problem. W powojennym świecie przedstawiano ją jako
część kapitalistycznego świata. Nie pasowała do komunistycznej
utopii, w której lud miał się wyzwolić od kaprysów projektantów.
Ubranie miało być schludne i wygodne, z pewnością zaś nie
ekstrawaganckie. Sam termin moda próbowano nawet zastąpić
pojęciem kultura odzieżowa”
w późniejszych latach to się zmieniło i w Pewexach można było dostać wiele ubrań zachodnich marek
Jedzenie i Napoje ;
Na półkach Pewexów leżały najróżniejsze słodycze, czekolady, kawa, jak również owoce cytrusowe i banany
Gumy Kaczor, Donald, Alf, Turbo, Pszczółka Maja
Baton Snickers w latach 90-tych był kultowy
Oranżada w woreczkach przez dość długi okres królowała w szkolnych sklepikach. Była tania, słodka
Ptyś -Produkowany przez firmę Tarczyn, sprzedawany był w charakterystycznych butelkach a smak czuję w ustach do dziś ! uwielbiałem ten napój! często po niego chodziłem do mojego osiedlowego sklepu społem. Miałem szczęście ,że mogłem go skosztować ponieważ Niestety, na początku lat 90. XX wieku zniknął ze sklepowych półek. Pisząc ten materiał napisałem do firmy Tarczyn czy nie chciała by reaktywować Ptysia i wprowadzić go z powrotem na rynek. Jednym z takich napojów, który wrócił na rynek był Frugo obecnie produkowany przez firmę FoodCare. Dlatego mam wielkie nadzieje na powrót Ptysia ! Trzymajcie kciuki !
Kotlety z mortadeli
robione jako odświętny obiad niedzielny przy którym Schabowy Pani Magdy Gessler czy słynny Kotlet Presesa nie mają szans !
Lata 90 to nie tylko Gry i zabawy ale także Film , Muzyka i szeroko pojęta pop kultura;
Filmy i Seriale
1. Hercules
W roli głównej wystąpił Kevin Sorbo. W Polsce premierę miał 16 stycznia 1995 r. a lata emisji przypadły na 1995-1999 rok. syn boga Zeusa, posiadając nadludzką siłę, podróżuje po starożytnej Grecji i stara się pomagać ludziom.
Mój ulubiony serial tamtego okresu
2. Słoneczny patrol
(Baywatch) amerykański serial przygodowy, realizowany w latach 1989–2001 z Davidem Hasselhoffem i
Pamelą Anderson w głównych rolach o ratownikach patrolujących plaże w Los Angeles, dbając o bezpieczeństwo turystów.
Doktor Quinn (Dr. Quinn, Medicine Woman, 1993-1998)
Tuż po wojnie secesyjnej młoda lekarka przyjeżdża do miasteczka Colorado Springs gdzie ma prowadzić praktykę lekarską Do dziś pamiętam jak całą rodziną oglądaliśmy ten serial , cóż to były wtedy za emocje. Można się teraz z tego śmiać ale jak na tamte czasy serial był naprawdę dobrze zrobiony.
3. Z Archiwum X (The X Files, 1993-2002)
Serial o parze agentów FBI tropiących najbardziej zagadkowe przypadki zjawisk paranormalnych stał się niemal kultowy, Do dziś pamiętam jak miałem gęsią skórkę od muzyki z tego serialu.
4, Świat według Bundych
Serial portretuje typową rodzinę z amerykańskich przedmieść w krzywym zwierciadle. Świetny serial komediowy lecz niestety moim bliskim nie przypadł do gustu
5. Airwolf
Były pilot wojskowy, by odnaleźć zaginionego brata, nawiązuje współpracę z agencją wywiadowczą i przeprowadza misje nowoczesnym helikopterem bojowym. w Stanach Zjednoczonych emitowany od roku 1984 przez 1986 w Polsce W latach 90. wyemitowała stacja RTL 7. Miło wspominam oglądanie tego serialu ponieważ mama pozwalała mi go oglądać pomimo późnej pory zaraz po serialu Dynasta, który sama oglądała
Muzyka ;
Kto z was pamięta 30 ton? „30 ton lista, lista przebojów” – program muzyczno-informacyjny był emitowany w TVP2. Od 1995 do 2006 r. prezentował 30 teledysków najpopularniejszych piosenek w Polsce w danym tygodniu.
Zestawienie było tworzone na podstawie sprzedaży albumów.
Prasa
Pamiętacie niegdysiejsze czasopisma dla dzieci i młodzieży? ja tak sam czytałem Popcorn ,Machina czy Bravo, którą najbardziej lubiłem , dwutygodnik dla młodzieży dostarczał bieżących informacji ze świata muzyki, filmu i telewizji. W środku publikowane były wywiady ze znanymi osobami, krzyżówki, dział porad, konkursy, foto story, horoskopy, opisy filmów i seriali, dział mody, lecz najbardziej kultowe były plakaty !
Jak już wspomniałem na wstępie, niektórzy mogliby godzinami opowiadać o tym, jak to kiedyś było.
Do grona tych osób zaliczam się i ja, niestety nie sposób wymienić wszystkiego. Z uśmiechem na ustach i nutką nostalgii w sercu wspominam czasy dzieciństwa i wszystkie te kultowe rzeczy, których mogłem doświadczyć. Cieszę się, że mogłem na nowo przeżyć te wspomnienia jeszcze raz tym razem z wami !
A wy Jakie macie wspomnienia z kultowych lat 90? Koniecznie napiszcie w Komentarzu !
Literatura
Konferencja prasowa w Centrum „Interpress”, „Rzeczpospolita”, 1 VI 1989.
National Security Archive, Warsaw 89/05247, Ambasador John R. Davis do sekretarza stanu, 19 IV 1989 r., cyt. za:
A. Mazurkiewicz, Dyplomacja Stanów Zjednoczonych wobec wyborów w Polsce w latach 1947 i 1989, Warszawa 2007, s. 190.
Boćkowska Aleksandra, Księżyc z Peweksu. O luksusie w PRL, Wydawnictwo Czarne, Sękowa 2017.
Ławecki Tomasz, Kunicki Kazimierz: Ta nasza młodość… Jak dorastało się w PRL, Wydawnictwo Bellona, Ożarów Mazowiecki 2018
https://kronikidziejow.pl/porady/produkty-z-pewexu-te-towary-byly-przedmiotem-pozadania-w-prl/
https://www.polska1918-89.pl/kalendarium.html
https://www.filmweb.pl/
https://moto.pl/MotoPL/56,88389,12043391,turbo-gumy-katalog-samochodowy-lat-90-tych.html
https://web.archive.org/web/20170523171248/http://www.bandai.co.jp/press/images/3/60294.pdf
https://kronikidziejow.pl/porady/produkty-z-pewexu-te-towary-byly-przedmiotem-pozadania-w-prl/
https://pl.wikipedia.org/wiki/Kaseta_magnetofonowa
https://pl.wikipedia.org/wiki/Walkman
https://pl.wikipedia.org/wiki/VHS
https://smakosze.pl/napoj-080321-ks-ptys-nostalgia-prl-owoce-gazowane
https://pl.wikipedia.org/wiki/Bravo
https://pl.wikipedia.org/wiki/30_ton_%E2%80%93_lista,_lista_przeboj%C3%B3w
Przemysław
@radek zapraszam do lektury